بزرگنمايي:

سیاست و بازاریابی - ایسنا / یائسگی معمولاً با پایان قاعدگی شناخته می‌شود، اما آنچه در بدن پیرامون این زمان می‌گذرد به دستگاه تولیدمثل محدود نیست و لذا شناخت زمان آغاز این دگرگونی‌ها می‌تواند به درک بهتر این دوره از زندگی زنان کمک کند.
یائسگی به معنای پایان دائمی قاعدگی است و زمانی رخ می‌دهد که فولیکول‌های تخمدان، یعنی ساختارهای کوچکی که تخمک‌ها در آن‌ها رشد می‌کنند، به پایان می‌رسند. در پی این اتفاق، سطح چند هورمون جنسی تغییر می‌کند. با این حال، موضوع فقط باروری یا قطع خون‌ریزی ماهانه نیست. پژوهشگران می‌دانند که یائسگی با تغییراتی در بخش‌های گوناگون بدن ارتباط دارد. پرسش مهم این است که این تغییرات دقیقاً چه زمانی آغاز می‌شوند و آیا همگی به‌آرامی رخ می‌دهند یا بعضی از آن‌ها در دوره‌ای کوتاه‌تر شکل می‌گیرند.
پاسخ دادن به این پرسش آسان نبوده است. زمان آخرین قاعدگی افراد به‌ندرت به‌طور دقیق ثبت می‌شود و پژوهش‌هایی که افراد را برای سال‌های طولانی پیگیری می‌کنند، معمولاً شمار شرکت‌کنندگان نسبتاً کمی دارند. در نتیجه، کنار هم گذاشتن تغییرات آزمایشگاهی بدن با زمان آخرین قاعدگی دشوار بوده است. روشن شدن این زمان‌بندی کمک می‌کند تفاوت میان تغییراتی که سال‌ها پیش از یائسگی آغاز می‌شوند و تغییراتی که نزدیک به آن رخ می‌دهند، بهتر فهمیده شود. این تمایز برای توضیح آنچه زنان در این دوره تجربه می‌کنند نیز اهمیت دارد.
در این خصوص، محققان بین‌الملل پژوهشی را درباره چگونگی تغییر شاخص‌های زیستی بدن در حوالی آخرین قاعدگی انجام داده‌اند. آن‌ها کوشیدند زمان وقوع این تغییرات را در بخش‌های مختلف بدن بازسازی کنند و ببینند آیا الگوی تغییرات بیشتر تدریجی است یا ناگهانی.
آن‌ها برای این کار روشی محاسباتی طراحی کردند و بیش از ۳۰۰ میلیون نتیجه آزمایشگاهی مربوط به بیش از یک میلیون زن را بررسی کردند. داده‌ها به سال‌های ۱۹۹۹ تا ۲۰۲۴ مربوط بودند. این روش به آن‌ها امکان داد تغییرات اندازه‌گیری‌شده در آزمایش‌ها را در نسبت با زمان آخرین قاعدگی بازسازی کنند. بررسی دو مجموعه داده از دو کشور مختلف به آن‌ها کمک کرد ببینند الگوهای مشاهده‌شده در هر دو مجموعه دیده می‌شود یا نه.
در هر دو مجموعه داده، تغییرات ناگهانی در چندین بخش بدن در زمان یائسگی دیده شد. در برخی داده‌ها، ۵۲ مورد از ۹۰ آزمایش بررسی‌شده تغییر ناگهانیِ قابل توجه داشتند. این آزمایش‌ها شاخص‌های مربوط به هورمون‌های جنسی، سلامت استخوان، کارکرد کبد و کلیه، ترکیب شیمیایی خون و چربی‌های خون را در بر می‌گرفتند.
در کنار این تغییرات نزدیک به یائسگی، نشانه‌های زودتری نیز در سطح سه هورمون دیده شد. هورمون ضد مولر و استرادیول به‌ترتیب حدود ۱۵ و ۱۲ سال پیش از آخرین قاعدگی با سرعت بیشتری کاهش یافتند و افزایش هورمون محرک فولیکول حدود ۱۴ سال پیش از آن شتاب گرفت. پژوهشگران همچنین مشاهده کردند که هورمون‌درمانی یائسگی با تغییرات کوچک‌تر در بسیاری از شاخص‌ها، به‌ویژه شاخص‌های مرتبط با استخوان، کبد و کلیه، همراه بود.
این یافته‌ها که در نشریه علمی و معتبر Nature Medicine منتشر شده‌اند، تصویری دقیق‌تر از زمان‌بندی یائسگی ارائه می‌کنند، بعضی نشانه‌های هورمونی ممکن است از سال‌ها قبل پدیدار شوند، در حالی که شماری از تغییرات در دستگاه‌های مختلف بدن نزدیک به آخرین قاعدگی حالتی ناگهانی دارند. مجریان تحقیق برای توصیف این الگو از تعبیر «پرتگاه» یا تغییر پله‌ای استفاده کرده‌اند. البته مقصود این نیست که همه چیز در یک لحظه عوض می‌شود، بلکه برخی شاخص‌های بدن به‌جای تغییری یکنواخت و تدریجی، در بازه‌ای کوتاه‌تر جابه‌جا می‌شوند.
پژوهشگران این الگو را گذار زیستی گسترده‌ای در بدن زنان و نه صرفاً بخشی تدریجی از افزایش سن می‌دانند، زیرا تغییرات مشابهی در مردان مشاهده نشد. با این همه، در تفسیر نتایج باید احتیاط کرد. داده‌های پژوهش گذشته‌نگر بودند و اطلاعات مربوط به یائسگی بر گزارش خود افراد تکیه داشت. همچنین لازم است پژوهش‌های آینده بررسی کنند که آیا هورمون‌درمانی واقعاً عامل کوچک‌تر بودن تغییرات مشاهده‌شده بوده است یا نه.