بزرگنمايي:

سیاست و بازاریابی - سلامت نیوز / پژوهش جدیدی روی ۲۰۴ فرد تحت تصویربرداری ام‌آرآی نشان می‌دهد گوش دادن به موسیقی موردعلاقه یا قطعه‌ای از موتزارت می‌تواند درد ناشی از وارد کردن کانولا به رگ را کاهش دهد؛ اثری که در گروه شنونده موسیقی محبوب، زودتر مشاهده شد.
پژوهش جدید نشان می‌دهد گوش دادن به موسیقی، به‌ویژه آهنگ‌های موردعلاقه افراد، می‌تواند درد ناشی از اقدامات پزشکی مانند وارد کردن سوزن به رگ را کاهش دهد. این روش ساده و بدون دارو ممکن است در آینده به‌عنوان راهکاری مکمل برای کاهش درد بیماران مورد استفاده قرار گیرد.
هیچ‌کس از درد ناشی از فرو رفتن سوزن در مطب پزشک یا بیمارستان خوشش نمی‌آید؛ اما بر اساس مطالعه‌ای جدید که در نشریه «Frontiers in Pain Research» منتشر شده است، گوش دادن به موسیقی مناسب می‌تواند از شدت این درد بکاهد. انتخاب موسیقی مناسب حتی ممکن است نوعی بی‌حسی طبیعی ایجاد کند و برای اقداماتی مانند وارد کردن سوزن به رگ و سایر مداخلات پزشکی دردناک مفید باشد.
دکتر آندری-کریستین دراگنیا، رادیولوژیست بیمارستان دانشگاهی زوریخ و نویسنده اصلی این پژوهش، در بیانیه‌ای درباره نتایج مطالعه گفت: «اگرچه وارد کردن سوزن اقدامی جزئی است، میزان درد آن می‌تواند از فردی به فرد دیگر تفاوت چشمگیری داشته باشد. در پزشکی مدرن، هدف پزشکان تنها تشخیص صحیح و درمان موفق نیست، بلکه باید اطمینان حاصل کنند که اقدامات پزشکی تا حد امکان با ناراحتی کمتری همراه باشند.»
موسیقی موتزارت یا آهنگ محبوب؛ کدام مؤثرتر است؟
برای انجام این پژوهش، محققان ۲۰۴ فرد را که قرار بود تحت تصویربرداری ام‌آرآی از مغز، ستون فقرات، سر یا گردن قرار بگیرند، بررسی کردند و آن‌ها را به چهار گروه تقسیم کردند.
گروه اول به موسیقی ملایم و آرامش‌بخش، مشابه موسیقی پخش‌شده در مراکز ماساژ، گوش دادند. گروه دوم قطعه‌ای از موتزارت را شنیدند، گروه سوم موسیقی‌های موردعلاقه خود را انتخاب کردند و گروه چهارم، به‌عنوان گروه کنترل، هیچ موسیقی‌ای نشنیدند.
برای سه گروه نخست، موسیقی پیش از وارد کردن کانولا، هنگام انجام این کار و پس از آن پخش شد. کانولا لوله‌ای باریک است که برای دسترسی به رگ و تزریق دارو، مواد بیهوشی یا ماده حاجب مورد استفاده در تصویربرداری، درون رگ قرار می‌گیرد.
قطعه انتخاب‌شده از موتزارت، سونات K488 در گام ر ماژور بود؛ اثری که پیش‌تر نیز در پژوهش‌های علمی مورد توجه قرار گرفته بود. در سال ۱۹۹۳، مطالعه‌ای منتشرشده در نشریه «Nature» نشان داد گوش دادن به موسیقی کلاسیک، به‌ویژه این قطعه، با بهبود برخی توانایی‌های شناختی مانند استدلال فضایی ـ زمانی مرتبط است. این یافته به شکل‌گیری مفهومی موسوم به «اثر موتزارت» در ادبیات علمی انجامید؛ هرچند سازوکار دقیق این اثر به‌طور قطعی مشخص نشده است.
در گروه موسیقی‌های محبوب، شرکت‌کنندگان آهنگ‌های متنوعی را انتخاب کردند؛ از جمله قطعه «Safe in New York City» از گروه AC/DC، آهنگ «Hello» از لیونل ریچی و قطعه «Mmm Mmm Mmm Mmm» از گروه Crash Test Dummies.
موسیقی آرامش‌بخش تأثیر معناداری بر کاهش درد نداشت
پژوهشگران از شرکت‌کنندگان خواستند میزان درد خود را پیش و پس از وارد کردن کانولا ارزیابی کنند.
نتایج نشان داد افرادی که به موسیقی آرامش‌بخش عمومی گوش داده بودند، در مقایسه با وضعیت اولیه خود کاهش معناداری در درد تجربه نکردند. در گروهی هم که هیچ موسیقی‌ای نشنیده بودند، کاهش معناداری در درد مشاهده نشد.
دکتر مریتکسل گارسیا آلامورا، متخصص نورورادیولوژی بیمارستان دانشگاهی زوریخ و نویسنده ارشد مطالعه، توضیح داد که موسیقی‌های آرامش‌بخش معمولاً سرعت آهسته و صدای ملایمی دارند و تغییرات محسوسی در شدت و پویایی آن‌ها دیده نمی‌شود. به گفته او، ممکن است بیماران به این نوع موسیقی توجه چندانی نکرده باشند و همین مسئله در بی‌تأثیر بودن آن بر کاهش درد نقش داشته باشد.
آهنگ محبوب، درد را سریع‌تر کاهش داد
در مقابل، دو گروهی که به قطعه موتزارت یا موسیقی‌های موردعلاقه خود گوش داده بودند، کاهش معناداری در درد را تجربه کردند.
شرکت‌کنندگانی که به این دو نوع موسیقی گوش داده بودند، دو دقیقه پس از انجام اقدام پزشکی، کاهش معناداری در میزان درد گزارش کردند.
با این حال، گروهی که موسیقی‌های موردعلاقه خود را شنیده بودند، یک مزیت دیگر نیز داشتند: این افراد تنها ۳۰ ثانیه پس از وارد کردن کانولا، در مقایسه با میزان درد اولیه خود، درد کمتری گزارش کردند؛ اثری که در سایر گروه‌ها مشاهده نشد.
موسیقی چگونه درد را کاهش می‌دهد؟
پژوهشگران در این مطالعه به‌طور قطعی مشخص نکردند که موسیقی از چه سازوکاری برای کاهش درد استفاده می‌کند، اما چند توضیح احتمالی ارائه دادند.
یکی از فرضیه‌ها این است که گوش دادن به موسیقی می‌تواند ترشح اندورفین‌ها را تحریک کند. اندورفین‌ها پیام‌رسان‌های شیمیایی بدن هستند که با اتصال به گیرنده‌های اپیوئیدی، به کاهش یا مهار درد کمک می‌کنند.
احتمال دیگر این است که موسیقی با آرام کردن بدن، فشار خون، ضربان قلب، اضطراب و استرس را کاهش دهد و از این طریق، شدت درد کمتر احساس شود.
همچنین موسیقی می‌تواند با منحرف کردن توجه فرد از عامل دردناک، شبکه‌های عصبی مرتبط با پردازش درد را تحت تأثیر قرار دهد. به گفته پژوهشگران، بخش‌هایی از مغز مانند سیستم لیمبیک و شبکه‌های پیش‌پیشانی در این فرایند نقش دارند. از آنجا که اثر این شبکه‌های عصبی ممکن است با کمی تأخیر ظاهر شود، این سازوکار می‌تواند یکی از توضیحات احتمالی برای کاهش درد دو دقیقه پس از انجام اقدام پزشکی باشد.
البته محققان احتمال دیگری را نیز مطرح کردند: شاید کاهش درد صرفاً ناشی از موسیقی نبوده باشد و حضور یک فرد خوش‌برخورد که توجه شرکت‌کنندگان را به خود جلب می‌کرد، در نتایج نقش داشته باشد.
موسیقی می‌تواند جایگزین داروهای مسکن شود؟
پژوهشگران قصد دارند در مطالعات آینده، تأثیر سایر قطعات موسیقی کلاسیک را نیز بررسی کنند تا مشخص شود آیا آثاری مشابه یا حتی مؤثرتر از قطعه موتزارت در کاهش درد وجود دارند یا خیر. آن‌ها همچنین می‌خواهند بررسی کنند که آیا موسیقی می‌تواند در کاهش دردهای شدیدتر از درد ناشی از وارد کردن سوزن نیز مؤثر باشد.
در حال حاضر، متخصصان بیهوشی از روش‌های دارویی مختلفی برای کنترل درد استفاده می‌کنند. موسیقی، به‌عنوان روشی کم‌هزینه، در دسترس و بدون عوارض دارویی شناخته‌شده در این کاربرد، می‌تواند گزینه‌ای مکمل برای کاهش ناراحتی بیماران باشد؛ هرچند برای تعیین میزان اثربخشی آن در انواع مختلف درد، به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.
این یافته‌ها به معنای جایگزین شدن موسیقی با داروهای بی‌حسی یا مسکن نیست، بلکه نشان می‌دهد انتخاب موسیقی مناسب ممکن است در کنار مراقبت‌های پزشکی، تجربه درد را برای برخی بیماران قابل‌تحمل‌تر کند.