بزرگنمايي:

سیاست و بازاریابی - یک شرکت دانش بنیان موفق به طراحی سامانه‌هایی شده که قادرند آلودگی آب‌های زیر زمینی به فلزات سنگین به ویژه آرسنیک را با بازدهی بالا و هزینه مقرون‌ به‌ صرفه حذف کنند

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از ستاد نانو، آلودگی منابع آب زیرزمینی به فلزات سنگین به ویژه آرسنیک، سال‌هاست که زنگ خطری جدی برای تأمین آب آشامیدنی سالم در مناطق خشک و نیمه‌خشک کشور به صدا درآورده است. اکنون یک شرکت دانش‌بنیان ایرانی با بهره‌گیری از فناوری نانو و تولید جاذب‌های نانوساختار، موفق به طراحی سامانه‌هایی شده که قادرند این آلاینده خطرناک را با بازدهی بالا و هزینه مقرون‌به‌صرفه حذف کنند.
این فناوری که در بیش از ۲۰ روستای کشور از جمله در استان کرمان نصب و راه‌اندازی شده، روزانه نزدیک به ۲۰ مترمکعب آب تصفیه‌شده تولید می‌کند. دستاوردهای تازه این مجموعه که شامل هفت فناوری پیشرفته دیگر در حوزه تصفیه آب نیز می‌شود، نویدبخش تحولی پایدار در ارتقای کیفیت زندگی مناطق کم‌برخوردار و توسعه صنایع مختلف است.
شرکت «پیام‌آوران نانوفناوری فردانگر» (PNF) که سال‌هاست بر روی کاربردهای کاربردی نانو در محیط زیست متمرکز شده، این بار با سامانه‌های تصفیه آب مبتنی بر نانوجاذب‌های آهنی پا به میدان گذاشته است. هسته اصلی این فناوری، نانوذرات آهن است که توانایی استثنایی در جذب و حذف آرسنیک و دیگر فلزات سنگین از آب آشامیدنی دارد.
معضل آرسنیک در آب‌های زیرزمینی
بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد که در بسیاری از مناطق خشک و نیمه‌خشک ایران، به ویژه استان‌هایی مانند کرمان، سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی و اصفهان، غلظت آرسنیک در آب‌خوان‌های زیرزمینی فراتر از حد مجاز سازمان جهانی بهداشت است. این عنصر سمی که به‌طور طبیعی از بسترهای زمین‌شناسی وارد آب می‌شود، در بلندمدت باعث بروز انواع سرطان‌ها، ضایعات پوستی و اختلالات عصبی می‌گردد. روش‌های متداول حذف آرسنیک یا هزینه‌بر هستند یا کارایی لازم را ندارند، اما فناوری جدید ابداع شده توسط متخصصان ایرانی، این چالش بزرگ را هدف گرفته است.
عملکرد ممتاز جاذب‌های نانوساختار
جاذب‌های نانوساختار تولید شده در این طرح، بدون نیاز به افزودن مواد شیمیایی خطرناک یا مصرف انرژی بالا، به سادگی با عبور آب از میان بستر گرانولی، آلاینده را جذب می‌کنند. آزمایش‌های دقیق نشان داده که هر گرم از این گرانول‌های نانویی قادر است تا ۱۵ میلی‌گرم آرسنیک را به خود جذب کند — رقمی که از نمونه‌های مشابه خارجی نیز فراتر رفته و بیانگر برتری فناوری بومی است. علاوه بر این، جاذب هر دو گونه اصلی آرسنیک موجود در آب (سه ظرفیتی و پنج ظرفیتی) را به طور مؤثر حذف می‌کند و واکنش آن در شرایط دمایی و اسیدی مختلف پایدار باقی می‌ماند.
اجرای موفق در مناطق روستایی
این فناوری دیگر در مرحله آزمایشگاهی نیست. سامانه‌های حذف آرسنیک شرکت PNF در مقیاس صنعتی و روستایی طراحی شده‌اند و هم‌اکنون در بیش از ۲۰ روستای کشور مشغول به کار هستند. در این روستاها، هر سامانه روزانه حدود ۲۰ مترمکعب (معادل ۲۰ هزار لیتر) آب آشامیدنی سالم و عاری از آرسنیک تولید می‌کند. به گفته کارشناسان محلی، راه‌اندازی این سامانه‌ها کیفیت زندگی ساکنان را به طور محسوسی ارتقا داده و نگرانی از بابت اثرات درازمدت مصرف آب آلوده را برطرف کرده است.
فراتر از آرسنیک؛ مجموعه‌ای از فناوری‌های پیشرفته
اما قابلیت‌های این شرکت به حذف آرسنیک محدود نمی‌شود. مهندسان و پژوهشگران PNF در طول سال‌های فعالیت، هفت فناوری پیشرفته دیگر را نیز در حوزه تصفیه و بهسازی آب بومی‌سازی کرده‌اند. از جمله:
الکترودیالیز معکوس (EDR) برای نمک‌زدایی آب‌های شور و لب شور با بازدهی بالا
یون‌زدایی الکتریکی (EDI) برای تولید آب فوق‌خالص مورد نیاز صنایع دارویی و الکترونیک
نانوحباب‌ها برای غنی‌سازی آب از اکسیژن و افزایش کارایی فرآیندهای تصفیه بیولوژیک
سیستم کاویتاسیون هیدرودینامیکی برای گندزدایی و تجزیه آلاینده‌های آلی بدون استفاده از مواد شیمیایی
یون‌زدایی خازنی (CDI) یک روش نوین و کم‌مصرف برای حذف یون‌های محلول
فناوری ترکیبی CaviZone که تلفیقی از کاویتاسیون و ازوناسیون است و برای تصفیه پیشرفته فاضلاب‌های صنعتی کاربرد دارد.
این سامانه‌ها در صنایع غذایی، دارویی، نفت، پلیمر و رنگ مورد استفاده قرار گرفته‌اند و نشان داده‌اند که فناوری ایرانی توان رقابت با بهترین نمونه‌های جهانی را دارد.
گواهی‌های رسمی و آینده پایدار
محصولات کلیدی شرکت شامل دستگاه نانوکلوئیدساز، سامانه نانوکاویتاسیون و گرانول‌های نانویی جاذب آرسنیک، همگی موفق به دریافت گواهی نانومقیاس از ستاد توسعه فناوری نانو شده‌اند. این گواهی‌ها نه‌تنها مؤید کیفی و عملکرد بالای محصولات است، بلکه نشان می‌دهد که فناوری‌های نانو در ایران به بلوغ صنعتی و تجاری‌سازی رسیده‌اند.
با توجه به خشکسالی‌های پی‌درپی و کاهش شدید سفره‌های آب زیرزمینی، تأمین آب سالم و پایدار یکی از حیاتی‌ترین چالش‌های پیش روی کشور است. آنچه شرکت پیام‌آوران نانوفناوری فردانگر به نمایش گذاشته، فقط یک محصول یا فناوری منفرد نیست؛ بلکه الگویی عملی از نقش علم و نوآوری در حل مسائل واقعی مردم و صنعت است. اکنون نوبت به سیاست‌گذاران و سرمایه‌گذاران است که با حمایت از چنین توانمندی‌هایی، زمینه را برای جهشی بزرگ در امنیت آبی کشور فراهم کنند.