بزرگنمايي:

سیاست و بازاریابی - ایسنا / استفاده افراطی و اجباری از شبکه‌های اجتماعی می‌تواند با نگرانی درباره روابط نزدیک و نیاز شدید به دریافت اطمینان از دیگران ارتباط داشته باشد؛ موضوعی که پژوهشی تازه آن را بررسی کرده است.
ایجاد و حفظ پیوندهای عاطفی نزدیک، یکی از ویژگی‌های اساسی زندگی انسان است. افراد در روابط خود سبک‌های متفاوتی دارند و این سبک‌ها بر نحوه اعتماد کردن، نزدیک شدن یا فاصله گرفتن از دیگران اثر می‌گذارند. در سبک دلبستگی ایمن، فرد معمولا به روابط نزدیک اعتماد دارد و از حضور عاطفی دیگران اطمینان بیشتری احساس می‌کند. در مقابل، افراد دارای دلبستگی اضطرابی به نزدیکی عاطفی علاقه زیادی دارند، اما هم‌زمان نگران هستند که افراد مهم زندگی‌شان در دسترس نباشند یا آن‌ها را ترک کنند. دلبستگی اجتنابی با ترجیح فاصله عاطفی همراه است و دلبستگی هراسناک ترکیبی از میل به نزدیکی و ترس از پیامدهای منفی وابستگی به دیگران به شمار می‌رود.
اهمیت بررسی این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که شبکه‌های اجتماعی می‌توانند برای برخی افراد فقط وسیله‌ای برای ارتباط یا سرگرمی نباشند، بلکه به راهی برای تنظیم حال روحی و دریافت توجه تبدیل شوند. استفاده مشکل‌زا از شبکه‌های اجتماعی به استفاده‌ای گفته می‌شود که حالت تکانشی یا اجباری دارد، با هدف بهتر کردن خلق‌وخو انجام می‌شود و حتی با وجود پیامدهای منفی ادامه پیدا می‌کند. چنین رفتاری ممکن است با نیازهای عاطفی، احساس ناامنی در روابط و تصویری که فرد از خود دارد ارتباط داشته باشد. شناخت این ارتباط‌ها می‌تواند به پژوهشگران، متخصصان سلامت روان و برنامه‌های پیشگیری کمک کند تا افراد در معرض این الگو را بهتر شناسایی کنند.
محققانی از دانشگاه لانگ‌وود در ایالات متحده، پژوهشی درباره ارتباط سبک‌های دلبستگی، ویژگی‌های خودشیفتگی و استفاده مشکل‌زا از شبکه‌های اجتماعی انجام داده‌اند. آن‌ها در این تحقیق، به‌طور ویژه بررسی کردند که آیا نگرانی درباره روابط و شکل‌های مختلف خودشیفتگی می‌تواند با استفاده اجباری از شبکه‌های اجتماعی همراه باشد یا نه.
در این پژوهش ۵۵۵ فرد بزرگسال شرکت کردند. شرکت‌کنندگان از طریق شبکه‌های اجتماعی و برنامه‌های جمع‌سپاری جذب شدند و یک پرسش‌نامه آنلاین ۷۶ ماده‌ای را تکمیل کردند. پرسش‌نامه، اطلاعاتی درباره سبک دلبستگی افراد، ویژگی‌های خودشیفتگی و میزان استفاده مشکل‌زا از شبکه‌های اجتماعی جمع‌آوری می‌کرد. پژوهشگران سپس پاسخ‌ها را با یکدیگر مقایسه کردند تا ببینند کدام الگوهای ارتباطی و شخصیتی با استفاده اجباری یا مختل‌کننده از شبکه‌های اجتماعی همراه هستند.
نتایج تحقیق که در نشریه علمی دسترسی‌آزاد PLOS One منتشر شده‌اند، نشان دادند افرادی که سبک دلبستگی ایمن داشتند، کمترین میزان استفاده مشکل‌زا از شبکه‌های اجتماعی را گزارش کردند. این میزان در افراد دارای سبک‌های اجتنابی، اضطرابی و هراسناک افزایش یافت. به بیان ساده، هرچه افراد درباره روابط نزدیک خود نگرانی یا ترس بیشتری داشتند، احتمال گزارش استفاده اجباری از شبکه‌های اجتماعی نیز بیشتر بود.
یافته دیگر این بود که خودشیفتگی آسیب‌پذیر با استفاده مشکل‌زا از شبکه‌های اجتماعی ارتباط داشت. این نوع خودشیفتگی با نیاز زیاد به تحسین، خجالتی بودن، احساس شرم درباره نیاز به دیگران و حساسیت نسبت به انتقادهای تصورشده همراه است. ممکن است برخی افراد برای دریافت توجه و اطمینان عاطفی که در زندگی واقعی به‌سختی به دست می‌آورند، به شبکه‌های اجتماعی پناه ببرند. در مقابل، خودشیفتگی بزرگ‌منشانه ارتباط معناداری با استفاده مشکل‌زا نشان نداد. این نوع خودشیفتگی بیشتر با برون‌گرایی، نیاز به تحسین و همدلی کمتر شناخته می‌شود.
با وجود محدودیت‌ها، این تحقیق به پژوهش‌های قبلی نکته تازه‌ای اضافه می‌کند و نقش هم‌زمان دلبستگی هراسناک و خودشیفتگی آسیب‌پذیر را مورد توجه قرار می‌دهد. بر اساس این یافته‌ها، افرادی که هم به نزدیکی عاطفی نیاز دارند و هم از وابستگی به دیگران می‌ترسند، ممکن است برای برآورده کردن نیازهای رابطه‌ای خود به رفتارهای ناسازگارانه در فضای آنلاین روی بیاورند. در چنین شرایطی، شبکه‌های اجتماعی می‌توانند موقتا احساس توجه یا اطمینان ایجاد کنند، اما استفاده مداوم و اجباری ممکن است مشکلات فرد را تشدید کند.
این نتایج برای متخصصان سلامت روان و طراحان برنامه‌های پیشگیری نیز اهمیت دارد. هنگام بررسی استفاده افراطی از شبکه‌های اجتماعی، توجه به وضعیت روابط فرد، میزان نگرانی او از طرد شدن و نیازش به تأیید دیگران می‌تواند تصویر کامل‌تری ارائه دهد. مجریان پژوهش می‌گویند بزرگسالانی که در روابط بین‌فردی خود اعتماد و اطمینان بیشتری دارند یا فاصله عاطفی بیشتری از دیگران حفظ می‌کنند، معمولا استفاده مشکل‌زای کمتری دارند؛ در حالی که افراد مضطرب یا هراسان درباره روابط، بیشتر با خودشیفتگی پنهان یا آسیب‌پذیر و استفاده قابل‌توجه‌تر از شبکه‌های اجتماعی روبه‌رو هستند.