بزرگنمايي:

سیاست و بازاریابی - ایرنا / ورزشکاران حرفه‌ای از تأثیر محدودکننده خستگی ذهنی بر عملکرد جسمانی آگاه‌اند؛ از همین رو، با بهره‌گیری از «تمرین استقامت مغزی» (BET)، مغز خود را نیز همچون عضلات برای تاب‌آوری بیشتر در لحظات دشوار، پرورش می‌دهند.
تام پورتسموث (Tom Portsmouth)، دوچرخه‌سوار حرفه‌ای، در سال ۲۰۲۳ میلادی در مسابقه پاریس-روبه (Paris-Roubaix) زمین خورد و لگنش شکست. بعد از بهبودی فهمید مشکل اصلی وی فقط جسمی نیست. او می‌گوید: در مسابقه‌های پنج‌ساعته، ذهنم درگیر درد، خستگی و اضطراب می‌شد. حس می‌کردم خستگی ذهنی جلوی عملکردم را گرفته است.
او با مفهوم تمرین استقامت مغزی (BET) آشنا شد که در ورزش‌های استقامتی در حال بررسی بود.
تمرین استقامت مغزی چیست و چگونه عمل می‌کند؟
دکتر کریستوفر رینگ (Christopher Ring)، استاد روان‌شناسی دانشگاه بیرمنگام، نزدیک به یک دهه روی این روش مطالعه کرده است. او می‌گوید: آن یک قدم آخر را اغلب مغز برمی‌دارد، نه بدن.
منطق تمرین استقامت مغزی ساده است: اگر خستگی ذهنی عملکرد جسمی را محدود می‌کند، پس می‌توان مغز را طوری تمرین داد که در برابر آن مقاوم شود. در عمل، ورزشکار روزی ۱۵ تا ۲۰ دقیقه تمرین شناختی، قبل یا بعد از تمرین جسمی، انجام می‌دهد. این تمرین معمولاً با یک برنامه گوشی همراه انجام می‌شود: اعداد، حروف و شکل‌ها روی صفحه ظاهر می‌شوند و ورزشکار باید سریع به آن‌ها پاسخ دهد. این کار آن‌قدر تکرار می‌شود تا ذهن خسته شود.
علاقه به تمرین استقامت مغزی در سال‌های اخیر رشد کرده است؛ دلیل آن موج فرهنگ بهینه‌سازی، توجه به سلامت روان در ورزش، و رونق مسابقات استقامتی پس از کرونا است. رینگ می‌گوید: بیشتر ورزشکاران نخبه شبیه هم تمرین و تغذیه می‌کنند. چیزهای کمی هست که برتری واقعی ایجاد کند.
اما او هشدار می‌دهد که این تمرین، یک راه‌حل معجزه‌آسایی نیست: افراد زیادی به تمرین استقامت مغزی علاقه دارند، اما افراد کمی به آن پایبند می‌مانند. این تمرین سخت است؛ تا جایی که برخی ورزشکاران حرفه‌ای از شدت سختی آن، گوشی‌شان را به دیوار کوبیده‌اند.
مربی مغز
دکتر اسکات فری (Scott Frey)، روان‌شناس تجربی، حالا با حدود ۱۵ ورزشکار حرفه‌ای کار می‌کند. او می‌گوید: علم ورزش تا همین اواخر روی همه‌چیز از شانه به پایین تمرکز داشت و از گردن به بالا را نادیده می‌گرفت. اما مغز فرمانده مرکزی رفتار ماست.
فری برای هر ورزشکار برنامه متفاوتی می‌سازد. این تمرین‌ها باعث شد پورتسموث در مسابقه به حالت جریان (flow state) برسد؛ حالتی که فرد کاملاً در کارش غرق می‌شود و بهترین عملکردش را دارد. خودش می‌گوید: معمولاً پلوتون (گروه دوچرخه‌سواران) خیلی پرصداست و من به این موضوع حساس هستم. اما این‌بار همه‌چیز کاملاً ساکت بود. انگار فقط خودم بودم و راهم را در میان جمعیت پیدا می‌کردم.
رینگ این تمرین را روی ورزشکاران رشته‌های مختلف، از دوچرخه‌سواری و فوتبال تا پَدِل (نوعی ورزش شبیه تنیس که در زمین کوچک‌تر و با دیوار انجام می‌شود) و وزنه‌برداری، بررسی کرد. در همه موارد، کسانی که تمرین استقامت مغزی انجام می‌دادند، دیرتر خسته می‌شدند و بهتر عمل می‌کردند.
فراتر از ورزش
جذابیت تمرین استقامت مغزی از ورزش فراتر رفته است. علی نولمایر (Ali Nullmeyer)، اسکی‌باز المپیکی کانادایی، قبل از المپیک ۲۰۲۲ میلادی دچار آسیب‌دیدگی زانو شد. او با تمرین‌های مغزی قبل از مسابقه، تمرکزش را افزایش داد و از عملکردش در المپیک شگفت‌زده شد.
برنامه‌های زیادی برای تمرین استقامت مغزی طراحی شده‌اند. محبوب‌ترین آن‌ها سوما اِن‌پی‌تی (Soma NPT) است که در سال ۲۰۱۸ میلادی عرضه شد و حالا بیش از ۲۲ هزار کاربر دارد. گرانت هیز (Grant Hayes)، مدیرعامل این شرکت، می‌گوید: ورزش همچنان حوزه اصلی ماست، اما حالا علاقه از حوزه سلامت و طول عمر، عملکرد در محیط‌های کاری و سایر محیط‌های پرفشار هم در حال رشد است.
کاربران سوما حالا شامل مدیران عامل و کارمندان ادارات دولتی است. ارتش نیز در گذشته از این برنامه استفاده می‌کرد. این شرکت اکنون با ادارات آتش‌نشانی مذاکره می‌کند تا این برنامه را در اختیار آن‌ها نیز قرار دهد.
هیز می‌گوید: برای یک ورزشکار، هدف حفظ عملکرد در شرایط خستگی است. اما برای یک مدیر یا پزشک، هدف بیشتر این است که بتواند ساعت‌های طولانی تمرکز کند و در عین حال، زمانی هم برای زندگی شخصی‌اش داشته باشد.
جمع‌بندی
تمرین استقامت مغزی روشی است که به ورزشکاران کمک می‌کند در برابر خستگی ذهنی مقاوم‌تر شوند. مطالعات نشان می‌دهد این تمرین می‌تواند عملکرد را در شرایط سخت بهتر کند، اما راه‌حل معجزه‌آسایی نیست و به پایبندی و راهنمایی مربی نیاز دارد.
جذابیت این تمرین حالا از ورزش فراتر رفته و به حوزه‌هایی مثل سلامت و طول عمر، محیط‌های کاری پرفشار و حتی ارتش و آتش‌نشانی رسیده است.
به گفته پژوهشگران، مغز هم مثل عضله است: با تمرین قوی‌تر می‌شود.