بزرگنمايي:

سیاست و بازاریابی - رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی گفت: رتبه ایران در حوزه نظری و پژوهشی هوش مصنوعی رتبه‌ای بین ۱۲ تا ۱۸ است اما در حوزه نفوذ AI در دولت و دستگاه وضعیت خوبی نداریم.

به گزارش خبرنگار مهر، عمادالدین فاطمی‌زاده، رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی، امروز ۵ مردادماه در نشست تبادل فناوری در حوزه هوش مصنوعی که در صندوق نوآوری و شکوفایی برگزار شد، با قدردانی از مجموعه‌های همکار در برگزاری این رویداد، گفت: برای رسیدن به سرفصل‌های حوزه حمل‌ونقل، جلسات متعددی برگزار شد تا در نهایت به نقطه‌ای برسیم که بتوانیم بهره‌برداران و مجریان احتمالی را در کنار یکدیگر جمع کنیم.
وی با اشاره به همکاری نهادهای مختلف در این رویداد افزود: بانک مرکزی، بانک پاسارگاد و بانک تجارت از جمله مجموعه‌هایی هستند که در شکل‌گیری این هم‌افزایی نقش داشته‌اند.
ستاد هوش مصنوعی در آستانه یک‌سالگی
رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی در ادامه با تشریح ساختار این ستاد اظهار کرد: اکنون تقریباً در سالگرد تشکیل ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی قرار داریم. اگر دقیق‌تر بگوییم، اول مردادماه زمان آغاز رسمی فعالیت ستاد بوده است.
وی یکی از مهم‌ترین برنامه‌های اجرایی ستاد را «سند تقسیم کار» عنوان کرد و گفت: این سند از مهر و آبان سال گذشته ابلاغ شده و مبنای عملکرد همه دستگاه‌های اجرایی در حوزه هوش مصنوعی است. در جلسات اخیر ستاد نیز یکی از دستورکارهای جدی، بررسی برنامه دستگاه‌ها و پیگیری ابلاغ و اجرای آنها بوده است.
فاطمی‌زاده با اشاره به برخی پروژه‌های در حال اجرا افزود: بخشی از پروژه‌ها از قبل آغاز شده بود، از جمله موضوع دستیاران دولت و پروژه‌هایی که بر روی سکوی ملی هوش مصنوعی تعریف شده‌اند. پس از حادثه‌ای که برای بخش سخت‌افزاری به وجود آمد، حدود یک ماه است که هسته نرم‌افزاری را از مسیر دیگری و با مشارکت بخش خصوصی راه‌اندازی کرده‌ایم و به‌تدریج زیرساخت‌ها نیز توسعه پیدا خواهد کرد.
وظیفه اصلی ستاد، رساندن هوش مصنوعی به میدان کاربرد است
وی با تاکید بر ماموریت اصلی این ستاد گفت: مهم‌ترین وظیفه‌ای که در سند برای ما پیش‌بینی شده، این است که هوش مصنوعی را از دانشگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان و پژوهشکده‌ها به صحنه کاربرد برسانیم.
رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی ادامه داد: در حوزه نظری و پژوهشی هوش مصنوعی و یادگیری ماشین، بسته به نوع معیار و مرجع رتبه‌بندی، ایران رتبه‌ای بین ۱۲ تا ۱۸ دارد، اما متأسفانه در حوزه نفوذ این فناوری در دستگاه‌ها، دولت و سیستم‌های اجرایی، وضعیت مطلوبی نداریم.
وی افزود: در پایان سال ۲۰۲۴ رتبه ایران در این حوزه حدود ۹۳ بود و امسال به حدود ۷۶ رسیده است. البته برای سال‌های آینده، با توجه به شرایطی که کشور پشت سر گذاشته، از جمله محدودیت‌های ارتباطی، قطع اینترنت و تعطیلی‌ها، این نگرانی وجود دارد که وضعیت حتی بدتر هم بشود.
فراخوان جدید در دو محور پولی‌بانکی و حمل‌ونقل
فاطمی‌زاده با اشاره به اقدامات دوره قبل گفت: در دوره قبل فراخوانی در سه محور آب، انرژی و امداد و نجات برگزار کردیم. در آن دوره نیز برای خودمان و برای مجریان، معیارها و شروطی در نظر گرفتیم که مهم‌ترین آنها هماهنگی نیازها با دستگاه‌های اجرایی بود.
وی تصریح کرد: در دوره گذشته با وزارت نیرو، وزارت نفت و سازمان‌های مرتبط تعامل نزدیک داشتیم تا به سرفصل‌های مشخص برسیم. همین رویکرد در این دوره نیز تکرار خواهد شد.
رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی ادامه داد: در این دوره، دو حوزه کاربردی «پولی و بانکی» و «حمل‌ونقل» محور فراخوان هستند و تلاش کرده‌ایم دو بال تخصصی، یعنی تخصص حوزه کاربرد و تخصص هوش مصنوعی، در کنار هم قرار گیرند.
وی افزود: به همین دلیل، یکی از شروط ما این است که شرکتی که به‌طور مستقیم با معاونت وارد قرارداد می‌شود، در یکی از این حوزه‌ها دانش‌بنیان باشد و در کنار خود نیز یک مکمل تخصصی داشته باشد.
۱۷ طرح از فراخوان قبلی پذیرش شد
فاطمی‌زاده با اشاره به نتایج فراخوان نخست گفت: در فراخوان اول، با وجود اینکه چنین رویدادی را برگزار نکرده بودیم، حدود ۸۰ تقاضا یا طرح به دست ما رسید که پس از طی فرایندهای مختلف داوری، ۱۷ طرح مورد پذیرش قرار گرفت.
وی پیش‌بینی کرد: در این دوره، با وجود اینکه تعداد سرفصل‌ها از سه به دو کاهش یافته، اما به دلیل برگزاری این رویداد، احتمالاً باز هم حدود ۸۰ تا ۱۰۰ طرح دریافت خواهیم کرد. البته امیدواریم تعداد طرح‌ها بیشتر شود؛ زیرا هرچه میزان مشارکت بیشتر باشد، برای ما مطلوب‌تر خواهد بود، هرچند کار ما و کارگزاران را دشوارتر می‌کند.
حمایت اولیه به‌صورت تسهیلات است، اما می‌تواند گرنت شود
رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی درباره مدل حمایتی این ستاد گفت: مدل حمایتی ما در ابتدای کار به‌صورت تسهیلات است، اما با تحقق برخی شروط ساده که در متن فراخوان هم به آن اشاره شده، این حمایت می‌تواند به گرنت تبدیل شود.
وی افزود: یکی از مهم‌ترین شروط این است که پروژه در مدت یک سال با موفقیت اجرا شود و بهره‌بردار نیز داشته باشد. ما فکر می‌کنیم از طریق همین رویداد و تعاملات B2B که امروز میان بخش‌های مختلف شکل می‌گیرد، می‌توان این شرط را برای همه پروژه‌ها محقق کرد.
فاطمی‌زاده ادامه داد: شرط دیگر ما این است که طرح‌ها متن‌باز باشند. واقعیت این است که متن‌باز بودن برای ما، به‌عنوان ستاد یا معاونت، از آن جهت اهمیت دارد که اگر پروژه‌ای به هر دلیل ادامه پیدا نکرد، بتوان از سورس آن برای توسعه‌های بعدی استفاده کرد.
وی تاکید کرد: ایده‌آل ما این است که مجموعه‌ای که با یک سازمان به‌عنوان بهره‌بردار کار می‌کند، پس از یک سال به توافق مستقلی برای ادامه مسیر برسد. ما هم در آن توافق ورود نخواهیم کرد و ترجیح می‌دهیم این اتفاق به‌صورت کامل میان طرفین شکل بگیرد.
بهره‌برداران احتمالی در فرایند داوری حضور دارند
رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی با اشاره به اهمیت تعامل در این مرحله گفت: برای ما بسیار مهم است که در این نشست، تعامل خوبی میان بهره‌برداران احتمالی، مجریان احتمالی و همچنین ستادهای مرتبط از جمله ستاد حمل‌ونقل، ستاد هوش مصنوعی و بانک‌ها و مؤسسات مالی شکل بگیرد.
وی ادامه داد: در مرحله بعد نیز حتماً از ظرفیت این مجموعه‌ها در فرایند داوری استفاده خواهیم کرد. بسته به موضوع هر پروژه، نماینده‌ای از بهره‌بردار احتمالی، ستاد مربوطه، بانک مرکزی، بانک پاسارگاد، بانک تجارت و دیگر مجموعه‌های همکار در داوری حضور خواهند داشت تا از همان ابتدا، پروژه انتخاب‌شده بهره‌بردار احتمالی خود را نیز داشته باشد.
مسئله اصلی پروژه‌های هوش مصنوعی داده است
فاطمی‌زاده در بخش پایانی سخنان خود، مهم‌ترین چالش طرح‌های فعلی را مسئله داده عنوان کرد و گفت: واقعاً مجریان ما معمولاً با مشکل داده مواجه هستند. از بهره‌برداران احتمالی می‌خواهیم چه در فرایند داوری و چه در فرایند انتخاب، موضوع داده را برای مجریان کاملاً شفاف کنند.
وی افزود: باید مشخص شود چه داده‌ای وجود دارد، چه میزان از آن در دسترس است و در چه چارچوبی می‌توان آن را در اختیار مجریان قرار داد؛ زیرا موفقیت هر طرح، منوط به آن است که داده مناسب در اختیار تیم اجرایی باشد.
رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی تاکید کرد: ما به‌دنبال طرح‌های کتابخانه‌ای نیستیم که صرفاً الگوریتمی توسعه پیدا کند و در عمل به بهره‌برداری نرسد. هدف ما این است که حداکثر پس از یک تا یک‌ونیم سال، این محصولات در صحنه صنعت و در اختیار بهره‌برداران و مؤسسات قرار گیرند.