بزرگنمايي:

سیاست و بازاریابی - عضو هیئت علمی دانشگاه قم از طراحی و پیاده‌سازی سامانه جامع مدیریت تعمیرات و نگهداری (CMMS) خبر داد و گفت: اجرای این طرح موجب کاهش چشمگیر هزینه‌ها و شفافیت کامل در مدیریت تجهیزات شده است.

محمد تقی زارعی، عضو هیئت علمی دانشگاه قم در گفتگو با خبرنگار مهر، در تشریح اقدامات انجام‌شده در حوزه تاسیسات این دانشگاه، با اشاره به خلاءهای موجود در مدیریت سنتی تجهیزات، از راه‌اندازی یک نرم‌افزار تخصصی بر پایه استاندارد بین‌المللی ۱۴۲۲۴ خبر داد.
وی توضیح داد: پس از بررسی‌های میدانی و کارشناسی انجام‌شده در تأسیسات دانشگاه‌های مختلف کشور، به این نتیجه رسیدیم که مدیریت سنتی تأسیسات پاسخگوی نیازهای امروز نیست و ضرورت دارد یک نرم‌افزار تخصصی برای مدیریت روزانه، دقیق و به‌روز فرآیندهای تعمیر و نگهداری طراحی و اجرا شود. بر همین اساس، با بهره‌گیری از استاندارد بین‌المللی ISO ۱۴۲۲۴ در حوزه سیستم‌های مدیریت و نگهداری (CMMS)، اقدام به طراحی یک نرم‌افزار اختصاصی ویژه دانشگاه‌ها کردیم. این نرم‌افزار که با عنوان «سامانه مدیریت نگهداری دانشگاهی» شناخته می‌شود، امکان برنامه‌ریزی، ثبت، پایش و ارزیابی فعالیت‌های تعمیر و نگهداری تأسیسات را به‌صورت استاندارد و نظام‌مند فراهم می‌کند.
عضو هیئت علمی دانشگاه قم تاکید کرد: استاندارد ISO ۱۴۲۲۴ که عمدتاً در صنایع نفت و گاز کاربرد گسترده دارد، به‌عنوان مبنای طراحی این سامانه انتخاب شد تا نرم‌افزار با استانداردهای روز دنیا هم‌راستا باشد. استفاده از این چارچوب استاندارد، موجب شده ساختار داده‌ها، ثبت سوابق خرابی، برنامه‌های نگهداری و شاخص‌های ارزیابی عملکرد به‌صورت دقیق و قابل تحلیل تعریف شوند. نتایج اجرای این سامانه در دانشگاه قم طی چند سال گذشته بسیار قابل توجه بوده است؛ به‌گونه‌ای که حدود ۵۰ درصد کاهش هزینه در حوزه تعمیر و نگهداری به ثبت رسیده است. افزون بر این، امکان ارزیابی دقیق پیمانکاران، سنجش عملکرد نیروهای تأسیسات و مستندسازی کامل تجهیزات دانشگاه فراهم شده است.
وی گفت: در این سامانه، تمامی تجهیزات به‌صورت طبقه‌بندی‌شده ثبت شده و برای هر تجهیز، شناسنامه فنی و برنامه نگهداری مبتنی بر دستورالعمل کارخانه سازنده تعریف شده است. برنامه‌های نگهداری به‌صورت روزانه، هفتگی، ماهانه و سالانه تنظیم می‌شود و نیروهای اجرایی با ورود به سیستم، شرح وظایف مشخص و زمان‌بندی‌شده خود را مشاهده کرده و بر همان اساس اقدام می‌کنند. این فرآیند، ضمن حذف ابهام در انجام امور، موجب افزایش بهره‌وری و نظم عملیاتی شده است. این نرم‌افزار به‌طور اختصاصی برای دانشگاه‌ها طراحی شده و طی سال‌های اخیر، چندین دانشگاه کشور متقاضی نصب و بهره‌برداری از آن بوده‌اند. همچنین وزارت علوم نیز پیگیر بررسی و امکان استقرار این سامانه در سطح وزارتخانه است. در مجموع، تجربه اجرای این سامانه نشان می‌دهد حرکت از مدیریت سنتی به مدیریت هوشمند و مبتنی بر استانداردهای بین‌المللی، می‌تواند تحولی جدی در کاهش هزینه‌ها، افزایش شفافیت و ارتقای کیفیت نگهداری تأسیسات دانشگاهی ایجاد کند.
زارعی با اشاره به دستاوردهای این طرح، کاهش ۵۰ درصدی هزینه‌های تعمیرات و نگهداری را یکی از مهم‌ترین نتایج آن برشمرد و افزود: علاوه بر کاهش هزینه‌ها، اکنون ارزیابی دقیق پیمانکاران و نیروهای تاسیسات ممکن شده و تمامی تجهیزات دانشگاه در سیستم ثبت و دارای سند و برنامه نگهداری روزانه، هفتگی و سالانه هستند.
عضو هیئت علمی دانشگاه قم بر قابلیت‌های نظارتی این نرم‌افزار تأکید کرد و گفت: در حال حاضر حتی رئیس دانشگاه می‌تواند از طریق این سیستم کنترل مستقیمی بر تاسیسات داشته باشد. نیروهای خدماتی نیز با ورود به سامانه، برنامه کار روزانه خود را به‌صورت شفاف مشاهده می‌کنند که این امر از اتلاف وقت و منابع جلوگیری کرده است.
وی در پایان به فرآیند توسعه این نرم‌افزار اشاره کرد و خاطرنشان کرد: این طرح ابتدا در سال ۱۳۹۵ تحت عنوان سامانه «کسری» در دانشگاه قم طراحی شد و در سال ۱۳۹۸ موفق به کسب مقام اول در ارزیابی‌های «دانشگاه سبز» شد. در حال حاضر نسخه تحت وب آن آماده است و با پیگیری‌های انجام‌شده، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در حال بررسی طرح برای تعمیم آن به سایر دانشگاه‌های کشور و تبدیل آن به یک محصول است.