بزرگنمايي:

سیاست و بازاریابی - ایسنا / محققان در پژوهشی جدید با مرور نتایج مطالعات مختلف، به بررسی وضعیت یکی از شایع‌ترین مشکلات روانی همراه با دیابت نوع دو در ایران پرداخته‌اند؛ موضوعی که می‌تواند بر زندگی روزمره و سلامت بیماران اثر بگذارد.
دیابت ملیتوس یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مزمن متابولیک در جهان است که به دلیل اختلال در تولید یا عملکرد هورمون انسولین ایجاد می‌شود. در میان انواع مختلف این بیماری، دیابت نوع دو بیشترین سهم را دارد و حدود ۹۰ تا ۹۵ درصد مبتلایان را شامل می‌شود. این بیماری تنها به افزایش قند خون محدود نیست و می‌تواند با عوارض متعددی مانند مشکلات چشمی، آسیب کلیه، بیماری‌های قلبی‌عروقی و حتی قطع اندام همراه باشد. در ایران نیز شیوع دیابت بالاتر از میانگین جهانی گزارش شده و همین موضوع باعث شده این بیماری به یکی از دغدغه‌های مهم نظام سلامت کشور تبدیل شود. افزایش تعداد مبتلایان و هزینه‌های درمانی، ضرورت توجه جدی‌تر به ابعاد مختلف این بیماری را دوچندان کرده است.
در کنار عوارض جسمی، دیابت نوع دو تأثیر قابل توجهی بر سلامت روان بیماران دارد. افراد مبتلا، علاوه بر درگیری مداوم با کنترل قند خون، رعایت رژیم غذایی خاص، کاهش فعالیت بدنی و گاهی تزریق مکرر انسولین، با محدودیت‌هایی در سبک زندگی خود روبه‌رو می‌شوند. این شرایط می‌تواند زمینه‌ساز بروز اختلالات روانی شود. یکی از شایع‌ترین این اختلالات، افسردگی است که با علائمی مانند بی‌انگیزگی، احساس پوچی، خستگی مداوم، کاهش تمرکز و از دست دادن لذت از زندگی همراه است. افسردگی نه‌تنها کیفیت زندگی بیماران دیابتی را کاهش می‌دهد، بلکه می‌تواند کنترل بیماری را نیز دشوارتر کرده و احتمال بروز عوارض جدی‌تر را افزایش دهد.
در همین رابطه، مسعود محمدی از مرکز تحقیقات بیماری‌های غیرواگیر دانشگاه علوم پزشکی جهرم، با همکاری دانشکده علوم پزشکی گراش، پژوهشی را با هدف بررسی وضعیت افسردگی در میان مبتلایان به دیابت نوع دو در ایران انجام داده است. این پژوهش که بر پایه مرور منظم مطالعات انجام‌شده در کشور شکل گرفته، تلاش کرده بدون تمرکز بر یک گروه یا منطقه خاص، تصویری کلی و قابل اتکا از وضعیت موجود ارائه دهد. محققان با تکیه بر نتایج پژوهش‌های پیشین، به دنبال آن بوده‌اند که میزان گستردگی این مشکل و روندهای مرتبط با آن را به شکلی ساده و قابل استفاده برای برنامه‌ریزی‌های سلامت نشان دهند.
روش انجام این پژوهش به صورت مرور سیستماتیک و متاآنالیز بوده است. به این معنا که پژوهشگر با جست‌وجوی دقیق در پایگاه‌های علمی معتبر داخلی و بین‌المللی، مطالعات مرتبط را بدون محدودیت زمانی شناسایی کرده است. بدین منظور پایگاه‌هایی مانند SID، PubMed، ScienceDirect و Google Scholar مورد بررسی قرار گرفته و داده‌های استخراج‌شده از این مطالعات، پس از بررسی و تحلیل آماری، مبنای نتایج نهایی قرار گرفته‌اند.
یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهند که افسردگی در میان مبتلایان به دیابت نوع دو در ایران شیوع بالایی دارد. بر اساس تحلیل انجام‌شده، بیش از نیمی از این بیماران درجاتی از افسردگی را تجربه می‌کنند. همچنین بررسی‌ها نشان دادند در مطالعاتی که حجم نمونه بزرگ‌تری داشته‌اند، میزان گزارش افسردگی بیشتر بوده است. از سوی دیگر، با گذشت زمان و در سال‌های جدیدتر انجام مطالعات، شیوع افسردگی تا حدی کاهش یافته که می‌تواند نشان‌دهنده افزایش آگاهی یا بهبود نسبی خدمات باشد.
بازار
در بخش نتیجه‌گیری تأکید شده است که سطح بالای افسردگی در بیماران دیابتی نوع دو، زنگ خطری جدی برای نظام سلامت محسوب می‌شود. افسردگی می‌تواند باعث کنترل نامناسب قند خون، افزایش خطر بیماری‌های قلبی و مغزی و بالا رفتن هزینه‌های درمانی شود. بنابراین، توجه صرف به درمان جسمی دیابت کافی نیست و لازم است سیاست‌گذاران سلامت، کیفیت زندگی و وضعیت روانی این بیماران را نیز در برنامه‌ریزی‌های خود لحاظ کنند.
بر اساس اطلاعات ارائه‌شده در این پژوهش، افسردگی در ایران به طور کلی یکی از شایع‌ترین مشکلات سلامت روان است و در میان زنان شیوع بیشتری نسبت به مردان دارد.
مقایسه نتایج این مطالعه که در «مجله مراقبت پرستاری و مامایی ابن‌سینا» وابسته به دانشگاه علوم پزشکی همدان انتشار یافته‌اند، با سایر کشورها نیز بیانگر آن است که میزان افسردگی در بیماران دیابتی ایرانی نسبت به بسیاری از کشورهای آسیایی، اروپایی و استرالیایی بالاتر است. در مقابل، کشورهایی مانند ژاپن که برنامه‌های منظم غربالگری و مراقبت روانی دارند، شیوع کمتری را گزارش کرده‌اند. این تفاوت‌ها اهمیت نقش پیشگیری، تشخیص زودهنگام و مراقبت‌های روانی را برجسته می‌کند.
بر اساس شواهد موجود، ارتباط مستقیمی میان افسردگی و کنترل قند خون وجود دارد. بیمارانی که افسردگی آن‌ها درمان می‌شود، معمولاً کنترل بهتری بر بیماری دیابت دارند.
اقداماتی مانند مشاوره‌های گروهی، آموزش خودمراقبتی، استفاده از برنامه‌های آموزشی مبتنی بر تلفن همراه و انجام ورزش منظم، از جمله راهکارهایی هستند که می‌توانند به کاهش افسردگی و بهبود کیفیت زندگی این بیماران کمک کنند. اما بدون تردید نخستین گام در این مسیر، شناخت دقیق وضعیت موجود است؛ موضوعی که این پژوهش تلاش کرده زمینه آن را فراهم کند.