بزرگنمايي:

سیاست و بازاریابی - ایسنا / پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران در یک مطالعه آینده‌نگر روی ۳۰۷ بیمار مبتلا به کووید-۱۹ دریافتند که علائم دستگاه ادراری تحتانی در طول بیماری و حتی دو هفته پس از بهبود، در مقایسه با قبل از ابتلا تشدید می‌شود.
یک مطالعه آینده‌نگر ایرانی نشان می‌دهد ابتلا به کووید-۱۹ ممکن است با تشدید قابل‌توجه علائم دستگاه ادراری تحتانی همراه باشد؛ این علائم در برخی بیماران تا دو هفته پس از بستری نیز ادامه داشت.
کووید-۱۹ عمدتاً به‌عنوان یک بیماری تنفسی شناخته می‌شود، اما شواهد نشان داده‌اند که این عفونت می‌تواند بخش‌های دیگری از بدن را نیز تحت تأثیر قرار دهد. پژوهشگران مرکز تحقیقات اوروانکولوژی و بیمارستان امام خمینی(ره) دانشگاه علوم پزشکی تهران در این مطالعه بررسی کردند که آیا تغییرات علائم ادراری می‌تواند بخشی از تظاهرات کووید-۱۹ باشد یا خیر.
این مطالعه بین نوامبر ۲۰۲۱ تا ژوئن ۲۰۲۳ انجام شد و ۳۰۷ بیمار بستری‌شده که آزمایش PCR آنها برای کووید-۱۹ مثبت بود، در آن شرکت کردند. پژوهشگران علائم دستگاه ادراری تحتانی را با استفاده از نسخه فارسی پرسشنامه بین‌المللی علائم پروستات (IPSS) بررسی کردند. این پرسشنامه فقط برای بیماری‌های پروستات نیست و در این پژوهش برای ارزیابی علائم ادراری زنان و مردان نیز به کار رفت.
بیماران درباره وضعیت خود پیش از ابتلا، هنگام بیماری و دو هفته پس از بستری پاسخ دادند. علائمی مانند احساس تخلیه ناکامل مثانه، تکرر ادرار، قطع و وصل شدن جریان ادرار، فوریت ادراری، ضعیف شدن جریان ادرار، زور زدن هنگام ادرار و بیدار شدن شبانه برای ادرار کردن بررسی شد.
نتایج نشان داد که علائم ادراری در طول کووید-۱۹ افزایش پیدا کردند. در زمان ابتلا، تکرر ادرار و شب‌ادراری از برجسته‌ترین علائم بودند. اما دو هفته پس از بیماری، شب‌ادراری و احساس تخلیه ناکامل مثانه بیشتر مورد توجه قرار گرفتند. در مجموع، همه علائم بررسی‌شده، از جمله فوریت ادراری، ضعیف شدن جریان ادرار و زور زدن هنگام ادرار، پس از کووید-۱۹ در مقایسه با وضعیت پیش از بیماری افزایش معنادار داشتند.
یکی از یافته‌های مطالعه، ارتباط بین شاخص توده بدنی (BMI) و شدت برخی علائم بود. پژوهشگران دریافتند که BMI بالاتر با افزایش تکرر ادرار ارتباط داشت و شدت کلی علائم پس از کووید-۱۹ نیز در افراد دارای BMI بالاتر بیشتر بود. در مقابل، سن ارتباط معناداری با شدت علائم نشان نداد. هم زنان و هم مردان افزایش علائم ادراری را پس از ابتلا تجربه کردند.
پژوهشگران همچنین بیماران بستری در بخش عادی را با بیمارانی که به بخش مراقبت‌های ویژه (ICU) منتقل شده بودند، مقایسه کردند. در بیماران بستری در بخش، تشدید همه علائم ادراری مشاهده شد. در بیماران بستری در ICU، افزایش مشخص‌تر مربوط به احساس تخلیه ناکامل مثانه بود. البته این یافته به معنای آن نیست که بستری شدن در ICU مستقیماً باعث این علامت شده است؛ مطالعه عمدتاً ارتباط میان وضعیت بیماران و تغییر علائم را بررسی کرده است.
چرا کووید-۱۹ ممکن است بر دستگاه ادراری اثر بگذارد؟
پژوهشگران چند سازوکار احتمالی برای اثرگذاری کووید-19 بر دستگاه ادراری را مطرح کرده‌اند. یکی از آنها وجود گیرنده ACE2 در بخش‌هایی از دستگاه ادراری است؛ گیرنده‌ای که SARS-CoV-2 از آن برای ورود به سلول‌ها استفاده می‌کند. همچنین التهاب گسترده‌ای که در برخی بیماران مبتلا به کووید-۱۹ رخ می‌دهد، می‌تواند بر عملکرد مثانه و کنترل عصبی آن اثر بگذارد. با این حال، این مکانیسم‌ها در این مطالعه مستقیماً آزمایش نشده‌اند و بنابراین باید آنها را فرضیه‌های احتمالی دانست، نه نتیجه قطعی پژوهش.
این مطالعه نشان می‌دهد که بین ابتلا به کووید-۱۹ و تشدید علائم ادراری ارتباط وجود دارد، اما به‌تنهایی نمی‌تواند ثابت کند که ویروس مستقیماً عامل ایجاد تمام این علائم بوده است. عوامل دیگری مانند بیماری‌های زمینه‌ای، داروها، وضعیت عمومی بیمار، بستری شدن و سایر شرایط پزشکی نیز می‌توانند در بروز علائم ادراری نقش داشته باشند. از سوی دیگر، مطالعه در بیمارانی انجام شد که به دلیل کووید-۱۹ بستری شده بودند؛ بنابراین نتایج را نمی‌توان بدون بررسی بیشتر به همه افرادی که کووید-۱۹ خفیف یا بدون نیاز به بستری داشته‌اند، تعمیم داد.
به گفته پژوهشگران، توجه به علائم ادراری می‌تواند در ارزیابی بیماران مبتلا به کووید-۱۹ مفید باشد، به‌ویژه هنگامی که این علائم جدید باشند یا پس از پایان بیماری ادامه پیدا کنند. پیام اصلی مطالعه این است که کووید-۱۹ ممکن است با تشدید علائم دستگاه ادراری تحتانی، به‌خصوص تکرر ادرار، شب‌ادراری و احساس تخلیه ناکامل مثانه، همراه باشد و این تغییرات لزوماً با پایان دوره حاد بیماری از بین نمی‌روند. پژوهشگران بر ضرورت توجه پزشکان، به‌ویژه متخصصان اورولوژی، به این علائم و پیگیری بیماران دارای علائم پایدار تأکید کرده‌اند.
در عین حال، تشدید علائم ادراری پس از کووید-۱۹ لزوماً به معنای آسیب مستقیم کلیه یا مثانه نیست و در صورت تداوم علائم، بررسی علل شایع دیگر نیز اهمیت دارد.