سیاست و بازاریابی - زومیت / آزمایش بذرهای منجمد نشان داد بر خلاف تصور پیشین، برخی دانه‌ها پس از چند دهه فرسوده می‌شوند و در این میان، ماش بالاترین نرخ بقا را ثبت کرد.
در گوشه‌های مختلف جهان، بانک‌های بذر بزرگی وجود دارند که صدها هزار نمونه از گیاهان کشاورزی را برای آینده نگهداری می‌کنند. هدف این ذخایر، حفظ تنوع گیاهی و آماده‌بودن برای شرایطی مانند تغییرات شدید اقلیمی، جنگ‌ها یا فاجعه‌های بزرگ است؛ اما پرسشی مهم وجود دارد: این بذرها واقعاً تا چه مدت زنده می‌مانند؟
پژوهشی جدید نشان می‌دهد برخی بذرها برخلاف تصور قبلی، عمر بسیار کوتاه‌تری دارند و ممکن است حتی در شرایط ایده‌آل نگهداری، پس از چند دهه نیاز به جایگزینی داشته باشند. در این میان، ماش یکی از مقاوم‌ترین بذرهای آزمایش‌شده بود و پس از ۴۵ سال نگهداری، همچنان توانایی بالایی برای جوانه‌زدن داشت.
پژوهشگران استرالیایی برای بررسی دوام واقعی بذرها، نمونه‌های ذخیره‌شده در بانک ژن گیاهان زراعی استرالیا را آزمایش کردند. این مرکز یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های ذخیره بذر در جهان را دارد و صدها هزار نوع بذر غلات، حبوبات و گیاهان روغنی در آن نگهداری می‌شود.
بذرها در شرایط کنترل‌شده، داخل بسته‌های مخصوص با رطوبت پایین و دمای منفی ۲۰ درجه سانتی‌گراد نگهداری می‌شوند تا روند پیر شدن آن‌ها کند شود.
دانشمندان ۳۸۶۱ نمونه بذر از شش محصول گرمسیری را بررسی کردند: ذرت خوشه‌ای یا سورگوم (Sorghum bicolor)، لوبیای معمولی (Phaseolus vulgaris)، ماش (Vigna radiata)، سویا (Glycine max)، نخود کبوتر (Cajanus cajan) و لوبیای آزوکی (Vigna angularis). عمر برخی از این بذرها به دهه ۱۹۶۰ میلادی بازمی‌گشت.
نتایج نشان داد بذرهای مختلف رفتار یکسانی ندارند. ماش بهترین عملکرد را داشت و پس از آن سورگوم قرار گرفت. در یکی از نمونه‌های ماش که ۴۵ سال در انبار نگهداری شده بود، حداقل ۹۰ درصد بذرها هنوز توانایی جوانه‌زدن داشتند و می‌توانستند به گیاه تبدیل شوند.
برخی تخمین‌های قدیمی درباره ماندگاری هزاران‌ساله بذرها بیش از حد خوش‌بینانه بوده و ذخایر بذر باید منظم‌تر بررسی شوند
لوبیای معمولی و سویا نیز پس از چند دهه همچنان بخش زیادی از توانایی رشد خود را حفظ کرده بودند. در طرف مقابل، نخود کبوتر ضعیف‌ترین عملکرد را داشت. پس از حدود ۳۶ سال نگهداری، فقط چهار نمونه از این گیاه بیش از ۸۵ درصد توانایی جوانه‌زنی خود را حفظ کرده بودند.

نخود کبوتر موجود در بازار جزیره بوتون، اندونزی.
یافته‌ها مشکل مهمی را آشکار کردند: دانشمندان قبلاً تصور می‌کردند انواعی از بذرها می‌توانند هزاران سال در شرایط انجماد باقی بمانند و نیازی به بررسی مداوم ندارند. برای مثال، براساس مدل‌های قدیمی، بذر سورگوم فقط حدود هر ۲۹۰۰ سال و بذر ماش تقریباً هر ۲۰۰۰ سال یک‌بار نیاز به آزمایش دوباره داشت. اما پژوهش جدید نشان داد برخی بذرها ممکن است فقط پس از ۲۰ تا ۴۰ سال، بخشی از توانایی جوانه‌زدن خود را از دست بدهند.
کاترین بام، پژوهشگر حوزه فیزیولوژی بذر و یکی از نویسندگان مطالعه، می‌گوید این فاصله‌های بسیار طولانی برای بررسی بذرها می‌تواند خطرناک باشد، زیرا ممکن است پیش از رسیدن زمان بررسی، بخشی از ذخایر از بین رفته باشد.
پژوهشگران تأکید می‌کنند که جوانه‌زدن بذر در آزمایشگاه الزاماً به معنی تولید گیاه سالم نیست. جوانه‌زنی فقط یکی از معیارهای سنجش زنده‌مانی بذر است و یک گیاه برای رشد کامل باید مراحل دیگری را نیز پشت سر بگذارد. با‌این‌حال، این آزمایش‌ها اطلاعات مهمی درباره عمر واقعی ذخایر بذر در اختیار دانشمندان قرار می‌دهد.
بانک‌های بذر مانند خزانه جهانی بذر سوالبارد در نروژ، نمونه‌هایی از گیاهان سراسر جهان را نگهداری می‌کنند تا در صورت از بین‌رفتن برخی گونه‌ها یا محصولات کشاورزی، امکان بازگرداندن آن‌ها وجود داشته باشد. اما نگهداری بذرها به‌تنهایی کافی نیست. این ذخایر باید مرتب بررسی، نمونه‌های ضعیف جایگزین و اطلاعات دقیق‌تری درباره عمر هر گونه جمع‌آوری شود. شناخت بهتر ماندگاری بذرها به کشورها کمک می‌کند برنامه دقیق‌تری برای حفظ منابع غذایی آینده داشته باشند.
پژوهش در ژورنال Plant Genetic Resources منتشر شده است.