سیاست و بازاریابی - زومیت / ظرفیت نصب‌شده خورشیدی کشور چین برای نخستین‌بار از ظرفیت نیروگاه‌های زغال‌سنگ‌سوز عبور کرده است.
انرژی خورشیدی در سال‌های اخیر با شتابی چشمگیر در سراسر جهان گسترش یافته و به یکی از مهم‌ترین منابع ظرفیت جدید تولید برق تبدیل شده است. در این میان، چین با توسعه گسترده نیروگاه‌های خورشیدی، ابعاد تازه‌ای به این روند جهانی داده است.
برای نخستین بار، ظرفیت نصب‌شده نیروگاه‌های خورشیدی چین از ظرفیت نیروگاه‌های زغال‌سنگی عبور کرده است و این امر با توجه به سهم بالای چین در انتشار گازهای گلخانه‌ای جهان، اهمیت زیادی دارد.
براساس آمار سازمان انرژی چین که روزنامه ساوت چاینا مورنینگ پست منتشر کرده است، ظرفیت نصب‌شده انرژی خورشیدی این کشور تا پایان ماه ژوئیه به حدود ۱۲۸۸ گیگاوات رسید. در همان زمان، ظرفیت نیروگاه‌های زغال‌سنگی چین حدود ۱۲۸۵ گیگاوات بود.
عبور خورشیدی از زغال‌سنگ در آمار ظرفیت نصب‌شده نشان می‌دهد چین با چه سرعتی زیرساخت‌های انرژی تجدیدپذیر خود را گسترش می‌دهد. بااین‌حال، این اعداد به این معنا نیست که انرژی خورشیدی اکنون برق بیشتری از زغال‌سنگ تولید می‌کند.
چین بزرگ‌ترین منتشرکننده سالانه گازهای گلخانه‌ای در جهان است و حدود ۳۰ درصد از انتشار جهانی گازهای گرم‌کننده زمین به این کشور مربوط می‌شود. به همین دلیل، هر کاهش قابل‌توجه در مصرف زغال‌سنگ چین می‌تواند بر روند انتشار جهانی دی‌اکسیدکربن نیز اثر بگذارد.
چین در پایان ماه ژوئیه به ۱۲۸۸ گیگاوات ظرفیت نصب‌شده خورشیدی دست یافت که از ظرفیت ۱۲۸۵ گیگاواتی زغال سنگ فراتر رفت
متیو دیویس، استاد مهندسی شیمی دانشگاه سوانسی بریتانیا و دارنده کرسی یونسکو در فناوری‌های انرژی پایدار، پیشی‌گرفتن ظرفیت خورشیدی چین از زغال‌سنگ را اتفاقی مهم می‌داند. بااین‌حال، او تأکید می‌کند که باید میان «ظرفیت نصب‌شده» و «برق تولیدشده» تفاوت قائل شد.
پنل‌های خورشیدی فقط زمانی برق تولید می‌کنند که نور کافی خورشید در دسترس باشد. درمقابل، نیروگاه‌های زغال‌سنگی می‌توانند در ساعات بسیار بیشتری از شبانه‌روز فعالیت کنند. بنابراین، حتی اگر ظرفیت اسمی انرژی خورشیدی چین اکنون اندکی بیشتر از زغال‌سنگ باشد، نیروگاه‌های زغال‌سنگی همچنان سهم بسیار بزرگ‌تری از برق موردنیاز این کشور را تأمین می‌کنند.
تولید برق خورشیدی چین همچنان در حال افزایش است
به گزارش لایوساینس، از ژانویه تا ژوئیه سال جاری، تولید برق خورشیدی چین در مقایسه با دوره مشابه سال ۲۰۲۵ حدود ۱۵٫۵ درصد افزایش یافت و به ۸۰۲٫۴ تراوات‌ساعت رسید. این مقدار معادل حدود ۱۳ درصد از کل برق مصرف‌شده در چین طی این دوره بود.
دیویس این اتفاق را بیشتر تغییری ساختاری در سیستم انرژی چین می‌داند تا لحظه‌ای که در آن انرژی خورشیدی جای زغال‌سنگ را گرفته باشد. به گفته او، پرسش اصلی این است که آیا تولید برق از منابع تجدیدپذیر می‌تواند آن‌قدر سریع افزایش پیدا کند که علاوه‌بر پاسخ به رشد مصرف برق چین، میزان تولید برق از زغال‌سنگ را نیز به‌صورت واقعی کاهش دهد.
چین شبکه برق بسیار بزرگی دارد و به همین دلیل حتی کاهش پایدار و نسبتاً محدود در مصرف زغال‌سنگ این کشور می‌تواند حجم قابل‌توجهی از انتشار دی‌اکسیدکربن جهان را کم کند.
ساخت پنل بیشتر به‌تنهایی کافی نیست
گسترش نیروگاه‌های خورشیدی فقط بخشی از چالش پیش روی چین است. تولید حجم زیادی از برق تجدیدپذیر زمانی مفید خواهد بود که شبکه برق بتواند این انرژی را دریافت، منتقل و در زمان مناسب مصرف کند. برای این کار، توسعه خطوط انتقال برق، افزایش ظرفیت شبکه، ساخت سامانه‌های ذخیره انرژی و مدیریت بهتر تقاضا باید هم‌زمان با افزایش تعداد نیروگاه‌های خورشیدی پیش برود.
دیویس می‌گوید نصب پنل خورشیدی تنها یک بخش از گذار انرژی است. اگر شبکه برق، خطوط انتقال و سامانه‌های ذخیره‌سازی با همان سرعت توسعه پیدا نکنند، بخشی از برق تولیدشده از منابع تجدیدپذیر عملاً قابل استفاده نخواهد بود. این مسئله به‌ویژه برای منابعی مانند خورشید و باد اهمیت دارد، زیرا میزان تولید آن‌ها در طول شبانه‌روز و در شرایط مختلف آب‌وهوایی تغییر می‌کند.
چین چگونه قیمت پنل‌های خورشیدی را پایین آورده است؟
رشد بسیار سریع صنعت خورشیدی چین فقط بر بازار داخلی این کشور اثر نمی‌گذارد. چین بزرگ‌ترین مرکز تولید پنل‌های خورشیدی و بسیاری از اجزای موردنیاز این صنعت است و ظرفیت بالای تولید آن در سال‌های اخیر به کاهش قیمت جهانی تجهیزات خورشیدی کمک کرده است.
ارزان‌ترشدن پنل‌ها می‌تواند ساخت نیروگاه‌های خورشیدی را در کشورهای بیشتری از نظر اقتصادی ممکن کند. بااین‌حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که بررسی پایداری صنعت خورشیدی نباید تنها به مرحله تولید برق محدود شود.
باید مشخص باشد مواد اولیه موردنیاز برای ساخت پنل‌ها از کجا تأمین می‌شوند، فرایند تولید چه مقدار انرژی مصرف می‌کند، تجهیزات چند سال عمر می‌کنند و پس از پایان عمر مفید چگونه بازیافت یا دوباره استفاده خواهند شد.

کارگران در کارخانه‌ تولید تجهیزات انرژی خورشیدی در چین مشغول بازرسی پنل‌ها هستند .
ساخت پنل خورشیدی خود بدون انتشار کربن نیست. استخراج مواد اولیه، فرآوری آن‌ها، تولید تجهیزات، حمل‌ونقل و نصب همگی به انرژی نیاز دارند.
یکی از پرمصرف‌ترین مراحل، تولید پلی‌سیلیکون است؛ ماده‌ای بسیار خالص که بخش اصلی بسیاری از سلول‌های خورشیدی را تشکیل می‌دهد. اگر انرژی موردنیاز کارخانه‌های تولید پلی‌سیلیکون از نیروگاه‌های زغال‌سنگی تأمین شود، ساخت پنل‌ها در ابتدا ردپای کربنی قابل‌توجهی ایجاد می‌کند.
بااین‌حال، پنل خورشیدی در طول دوره فعالیت خود برق بدون سوزاندن سوخت فسیلی تولید می‌کند و به‌مرور می‌تواند انتشار ایجادشده در مرحله ساخت را جبران کند.
آینده انرژی خورشیدی فقط به چین وابسته نیست
دیویس همچنین بر اهمیت گسترش تولید تجهیزات خورشیدی در مناطق مختلف جهان تأکید می‌کند. تمرکز بخش بزرگی از زنجیره تأمین جهانی در یک کشور می‌تواند صنایع انرژی پاک را در برابر اختلال‌های تجاری، سیاسی یا لجستیکی آسیب‌پذیر کند.
تولید محلی و منطقه‌ای تجهیزات می‌تواند علاوه‌بر متنوع‌کردن زنجیره تأمین، فرصت‌های شغلی و مهارت‌های فنی جدیدی در کشورهای مختلف ایجاد کند.
کاهش پایدار وابستگی به سوخت‌های فسیلی به توسعه هم‌زمان شبکه برق، ذخیره‌سازی و زنجیره تأمین پاک‌تر نیاز دارد
گسترش تولید محلی تجهیزات خورشیدی می‌تواند برای مناطقی که هنوز به برق پایدار و قابل‌اعتماد دسترسی ندارند، اهمیت بیشتری داشته باشد. گذار جهانی به انرژی پاک فقط به معنای جایگزین‌کردن نیروگاه‌های فسیلی موجود با نیروگاه‌های خورشیدی و بادی نیست؛ صدها میلیون نفر در جهان همچنان به برق قابل‌اعتماد دسترسی ندارند.
موفقیت انرژی خورشیدی فقط با تعداد پنل‌های نصب‌شده سنجیده نمی‌شود. هزینه برق، پایداری زنجیره تولید، امکان ذخیره و انتقال انرژی، بازیافت تجهیزات و دسترسی کشورهای مختلف به فناوری نیز تعیین می‌کنند که رشد انرژی‌های تجدیدپذیر تا چه اندازه می‌تواند به کاهش واقعی مصرف سوخت‌های فسیلی منجر شود.
عبور ظرفیت خورشیدی چین از ظرفیت زغال‌سنگ، نشانه روشنی از سرعت بالای توسعه انرژی تجدیدپذیر در این کشور است؛ اما آزمون مهم‌تر در سال‌های آینده خواهد بود: آیا افزایش تولید برق خورشیدی می‌تواند مصرف زغال‌سنگ چین را نیز به‌طور پایدار کاهش دهد؟