بزرگنمايي:

سیاست و بازاریابی - پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی مشهد موفق شدند با طراحی و ساخت یک زخم‌پوش کامپوزیتی سه‌لایه، افق‌های تازه‌ای را در مدیریت درمان زخم‌های مزمن پوستی بگشایند.

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از بنیاد ملی علم ایران (INSF)، علیرضا صادقی اول‌شهر در قالب رساله دکتری خود با راهنمایی سیمین نظرنژاد در دانشگاه علوم پزشکی مشهد، پژوهشی با عنوان «طراحی، ساخت و مشخصه‌یابی زخم‌پوش کامپوزیتی سه‌لایه جاذب بر پایه Carrageenan/PVA/PCL بارگذاری‌شده با افزودنی‌های Catechin، گرافن اکساید و سکرتوم سلول‌های بنیادی مزانشیمی جهت ترمیم زخم‌های مزمن پوستی در مطالعه In vitro» انجام داده است.
صادقی اول‌شهر با اشاره به اهمیت پوست به‌عنوان بزرگ‌ترین اندام بدن و نقش آن در محافظت از بدن گفت: زخم‌های مزمن، به‌ویژه در بیماران مبتلا به دیابت، به‌دلیل روند کند ترمیم، از چالش‌های مهم نظام سلامت محسوب می‌شوند و هزینه‌های درمانی قابل توجهی را به بیماران و مراکز درمانی تحمیل می‌کنند. از این‌رو، در این پژوهش تلاش شد با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین مهندسی بافت، زخم‌پوشی هوشمند و چندمنظوره برای تسریع روند ترمیم این زخم‌ها طراحی و تولید شود.
وی با تشریح ساختار این زخم‌پوش افزود: این سامانه از سه لایه با عملکردهای متفاوت تشکیل شده است که هر یک نقش مشخصی در فرآیند ترمیم زخم ایفا می‌کنند. لایه داخلی که در تماس مستقیم با زخم قرار می‌گیرد، از الیاف پلیمری بسیار نازک تولیدشده به روش الکتروریسی ساخته شده و با اکسید گرافن و کتچین غنی‌سازی شده است. اکسید گرافن با خاصیت ضدباکتریایی خود به پیشگیری از عفونت کمک می‌کند و کتچین، به‌عنوان یک آنتی‌اکسیدان طبیعی، با کاهش التهاب و رادیکال‌های آزاد، شرایط مناسبی برای ترمیم بافت فراهم می‌آورد.
این پژوهشگر ادامه داد: لایه میانی از یک اسفنج متخلخل بر پایه کاراگینان تشکیل شده است که به‌عنوان مخزن سکرتوم سلول‌های بنیادی مزانشیمی عمل می‌کند. سکرتوم مجموعه‌ای از عوامل رشد و مولکول‌های پیام‌رسان زیستی است که با تحریک مهاجرت و تکثیر سلول‌های پوستی و افزایش تشکیل عروق خونی، روند بازسازی بافت آسیب‌دیده را تسریع می‌کند.
وی درباره لایه بیرونی این زخم‌پوش نیز اظهار کرد: این بخش از یک فیلم نیمه‌تراوای پلی‌یورتانی ساخته شده است که ضمن جلوگیری از ورود عوامل بیماری‌زا، از خشک شدن بستر زخم جلوگیری کرده و امکان تبادل گازها را نیز فراهم می‌کند.
صادقی اول‌شهر با اشاره به نتایج آزمایش‌های انجام‌شده گفت: بررسی‌های آزمایشگاهی نشان داد لایه داخلی این زخم‌پوش با سلول‌های پوستی انسان سازگار و فاقد سمیت است و توانایی بالایی در مهار باکتری Staphylococcus aureus، یکی از عوامل اصلی عفونت زخم‌های مزمن، دارد. همچنین سکرتوم تغلیظ‌شده موجب افزایش چشمگیر جذب و مهاجرت سلول‌های بنیادی شد که از عوامل کلیدی در ترمیم زخم به شمار می‌رود.
وی افزود: در شرایط شبیه‌سازی‌شده زخم دیابتی، سکرتوم موجود در لایه میانی توانست بیان ژن‌های مؤثر در ترمیم بافت از جملهVEGF، TGF-β و IL-۱۰ را در سلول‌های پوستی افزایش داده و همزمان التهاب را کاهش دهد. همچنین نتایج نشان داد این ترکیب زیستی، فرآیند رگ‌زایی را به‌طور قابل توجهی تقویت می‌کند که نقش مهمی در تأمین اکسیژن و مواد مغذی مورد نیاز بافت در حال ترمیم دارد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: این پژوهش به تولید نمونه اولیه یک زخم‌پوش کامپوزیتی چندمنظوره منجر شده است که با بهره‌گیری همزمان از خواص ضدباکتریایی، آنتی‌اکسیدانی و عوامل زیستی محرک ترمیم، ظرفیت بالایی برای درمان زخم‌های مزمن پوستی دارد. بااین‌حال، پیش از کاربرد بالینی، انجام مطالعات تکمیلی و آزمون‌های حیوانی برای ارزیابی بیشتر ایمنی و اثربخشی آن ضروری است.