بزرگنمايي:

سیاست و بازاریابی - یک شرکت دانش‌بنیان موفق به بومی‌سازی محصولی گیاهی برای کنترل آفت «مگس میوه مدیترانه‌ای» شد؛ راهکاری که خسارت‌های صددرصدی به محصولات استراتژیک کشاورزی را مهار کرده است.

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از سازمان تجاری‌سازی فناوری و اشتغال دانش‌بنیان جهاددانشگاهی (ستفا)، شرکت دانش‌بنیان پیشگامان زیست‌کنترل رابو مستقر در پارک علم و فناوری البرز و از شرکت‌های فناور تحت حمایت سازمان تجاری‌سازی فناوری و اشتغال دانش‌بنیان جهاددانشگاهی (ستفا)، امروز با تمرکز بر توسعه فناوری‌های نوین زیست‌پایه و ارائه راهکارهای هوشمند برای مهار آفات استراتژیک، به یکی از نمونه‌های درخشان در مسیر ارتقای امنیت غذایی کشور تبدیل شده است؛ مسیری که به گفته مدیرعامل این مجموعه، با تکیه بر زیرساخت‌های حمایتی زیست‌بوم نوآوری ستفا و پارک علم و فناوری البرز، توانسته است از چالش‌های تولید عبور کرده و به مرحله تجاری‌سازی محصول برسد.
مهرداد احمدی، مدیرعامل شرکت پیشگامان زیست‌کنترل رابو، گفت: این شرکت دانش‌بنیان از حدود دو سال پیش با هدف اصلی کنترل آفات کلیدی کشور فعالیت خود را آغاز کرده است. ما از ابتدا تلاش کردیم تمرکز خود را روی یکی از مهم‌ترین و خسارت‌زاترین آفات کشاورزی کشور بگذاریم و نتیجه این تلاش‌ها، تولید محصولی شد که توانایی کنترل مگس میوه مدیترانه‌ای را دارد.
وی افزود: مگس میوه مدیترانه‌ای یکی از مهم‌ترین آفات قرن اخیر در حوزه باغبانی و کشاورزی به شمار می‌رود. این آفت بیش از ۳۵۰ میزبان دارد و بسیاری از محصولات مهم و استراتژیک کشاورزی کشور را تهدید می‌کند. مرکبات، انار، انجیر، انبه، خرمالو، هسته‌دارها و دانه‌دارها از جمله میزبان‌های اصلی این آفت هستند. به همین دلیل، کنترل آن برای حفظ تولید ملی و جلوگیری از خسارت به باغداران، اهمیت بسیار بالایی دارد.
خسارتی که می‌تواند به نابودی کامل محصول منجر شود
احمدی با اشاره به شدت خسارت این آفت تصریح کرد: مگس میوه مدیترانه‌ای از آن دسته آفات است که اگر به‌موقع کنترل نشود، می‌تواند خسارت‌های بسیار سنگینی به محصول وارد کند؛ به‌گونه‌ای که در برخی شرایط، خسارت آن حتی به صد درصد نیز می‌رسد. این آفت نه‌تنها کیفیت محصول را کاهش می‌دهد، بلکه در مواردی باعث از بین رفتن کامل محصول و تحمیل زیان‌های مالی سنگین به کشاورزان می‌شود.
وی ادامه داد: تا امروز این آفت خسارت‌های گسترده‌ای به بخش مهمی از محصولات کشاورزی کشور وارد کرده و همین موضوع باعث شد ما به این فکر بیفتیم که راهکاری متفاوت، مؤثر و پایدار برای مقابله با آن طراحی کنیم. وقتی با چنین آفتی مواجه هستیم، نمی‌توان تنها به روش‌های سنتی و تکراری اتکا کرد؛ باید به سمت فناوری‌های نوین و راهکارهای هوشمند حرکت کرد.
چرا روش‌های شیمیایی دیگر پاسخگو نیستند؟
مدیرعامل شرکت پیشگامان زیست‌کنترل رابو با اشاره به ضعف روش‌های متداول کنترل آفات گفت: در سال‌های گذشته، مهم‌ترین راهکار برای مقابله با این آفت، استفاده از سموم شیمیایی بود. اما امروز همه می‌دانند که این روش‌ها چه آسیب‌هایی برای محیط زیست، خاک، آب و حتی سلامت انسان ایجاد می‌کنند. از یک سو هزینه‌های استفاده از این سموم بالا است و از سوی دیگر، برای اپراتورها، کشاورزان و مصرف‌کنندگان خطرات جدی به همراه دارد.
وی افزود: سموم شیمیایی در نهایت می‌توانند به منابع آب زیرزمینی نفوذ کنند، خاک را آلوده سازند و سلامت جامعه را تهدید کنند. از همین‌رو، ما تلاش کردیم به جای تکیه بر روش‌های پرخطر و مخرب، محصولی طراحی کنیم که هم از نظر اثربخشی قابل قبول باشد و هم آسیبی به محیط زیست وارد نکند.
محصولی کاملاً گیاهی، بدون سم و بدون آلایندگی
احمدی در توضیح ویژگی‌های محصول این شرکت اظهار داشت: محصولی که ما توسعه داده‌ایم، کاملاً گیاهی است و هیچ‌گونه آلاینده‌ای در آن وجود ندارد. این محصول بدون استفاده از سم، آفت را جذب می‌کند و در نهایت باعث از بین رفتن آن می‌شود؛ به‌گونه‌ای که آفت بدون آنکه متوجه شود، وارد فرایند کنترل می‌گردد. این یک طراحی هوشمندانه و مهندسی‌شده است که بر اساس شناخت دقیق رفتار آفت شکل گرفته است.
وی افزود: این محصول برای انسان، سایر موجودات زنده و همچنین حشرات مفید، هیچ‌گونه ضرری ندارد. از سوی دیگر، اگر در محیط زیست پخش شود نیز آلودگی و آلایندگی ایجاد نمی‌کند. ما همه این موارد را با نتایج مستند و کتبی به‌دست آورده‌ایم و همین موضوع به ما کمک کرده تا با اطمینان بیشتری مسیر توسعه و تجاری‌سازی محصول را ادامه دهیم.
اخذ مجوزهای مهم ملی و فناورانه
مدیرعامل شرکت پیشگامان زیست‌کنترل رابو با اشاره به روند اخذ مجوزها گفت: برای این محصول موفق شدیم مجوز حفظ نباتات را دریافت کنیم که یکی از مهم‌ترین مجوزهای کشوری در حوزه محصولات مرتبط با کنترل آفات است. این مجوز نشان می‌دهد که محصول ما از نظر فنی و ایمنی، مورد تأیید قرار گرفته و قابلیت استفاده در سطح وسیع را دارد.
وی افزود: در کنار این مجوز، مجوز فناورانه پارک علم و فناوری البرز نیز برای محصول صادر شده است. همچنین، ما تمام آزمون‌های پایلوت خود را در استان‌های مختلف کشور با موفقیت پشت‌سر گذاشتیم. این آزمون‌ها به‌گونه‌ای طراحی شده بودند که محصول ما در مقایسه با نمونه‌های خارجی، از جمله برخی برندهای شناخته‌شده بین‌المللی، ارزیابی شود و خوشبختانه نتایج بسیار خوبی به دست آمد.
موفقیت در آزمون‌های پایلوت و مقایسه با نمونه‌های خارجی
احمدی با اشاره به نتایج ارزیابی‌ها تصریح کرد: در آزمون‌های انجام‌شده، محصول ما در مقایسه با نمونه‌های خارجی مانند سراتراپ و برخی فرمولاسیون‌های مشابه، توانست عملکرد موفق و قابل قبولی از خود نشان دهد. این موضوع برای ما بسیار ارزشمند است، زیرا ثابت می‌کند که توانمندی داخلی می‌تواند در سطحی رقابتی با محصولات خارجی ظاهر شود.
وی ادامه داد: برای یک شرکت دانش‌بنیان، رسیدن از مرحله ایده و آزمایشگاه به مرحله اثبات کارایی در میدان عمل، یک موفقیت بزرگ محسوب می‌شود. ما اکنون این مسیر را با موفقیت پشت سر گذاشته‌ایم و آماده‌ایم تا گام‌های جدی‌تری در بازار برداریم.
چالش بزرگ شرکت‌های دانش‌بنیان: نوسان قیمت و تثبیت‌نشدن بازار
مدیرعامل شرکت پیشگامان زیست‌کنترل رابو یکی از مهم‌ترین مشکلات شرکت‌های دانش‌بنیان را عدم تثبیت قیمت‌ها دانست و گفت: شاید یکی از بزرگ‌ترین دغدغه‌های امروز مدیران شرکت‌های دانش‌بنیان، نوسانات شدید اقتصادی و نبود ثبات در قیمت مواد اولیه و هزینه‌های تولید باشد. حتی زمانی که یک شرکت بخش عمده فرآیند تولید را در داخل کشور انجام می‌دهد، باز هم تغییرات بازار می‌تواند روی قیمت تمام‌شده محصول تأثیر بگذارد.
وی افزود: این مسئله نه ‌فقط برای شرکت‌های دانش‌بنیان، بلکه برای همه تولیدکنندگان یک چالش مهم است. اما در مورد شرکت‌های نوآور، این چالش گاهی پررنگ‌تر می‌شود، زیرا آن‌ها در حال حرکت در مسیرهایی هستند که هنوز به ثبات کامل نرسیده‌اند. در چنین شرایطی، اگر حمایت کافی وجود نداشته باشد، سرعت رشد شرکت‌ها کاهش پیدا می‌کند.
از حمایت مالی تا تنفس بازپرداختی
احمدی با اشاره به ضرورت حمایت‌های بیشتر از شرکت‌های دانش‌بنیان گفت: دولت در سال‌های اخیر حمایت‌های خوبی از شرکت‌های دانش‌بنیان داشته است؛ از جمله کاهش برخی مالیات‌ها یا معافیت‌های مالیاتی که قطعاً قدم بسیار مثبتی است. اما با همه این اوصاف، هنوز هم حمایت‌های بیشتری لازم است تا شرکت‌ها بتوانند با خیال راحت‌تر مسیر رشد را طی کنند.
وی افزود: به نظر من، اگر برای شرکت‌های دانش‌بنیان تنفس بازپرداختی در نظر گرفته شود و تسهیلات مالی با شرایط آسان‌تری ارائه شود، اتفاق بسیار خوبی خواهد بود. شرایط فعلی کشور ویژه است و شرکت‌هایی که با هدف تولید دانش، اشتغال و ارزش افزوده فعالیت می‌کنند، باید از حمایت‌های واقعی‌تری برخوردار باشند.
نقش نوآوری در موفقیت بازار
مدیرعامل شرکت پیشگامان زیست‌کنترل رابو در بخش دیگری از سخنان خود بر اهمیت نوآوری تأکید کرد و گفت: اصلاً حرف اصلی در همین‌جاست؛ وقتی کار نوآورانه باشد، بازار هم به سمت آن حرکت می‌کند. نوآوری یعنی تفاوت ایجاد کردن؛ یعنی محصولی بسازیم که از نظر ماهیت، کارایی، روش استفاده یا تأثیرگذاری، چیزی فراتر از روش‌های قبلی باشد.
وی افزود: ما در این شرکت تلاش کردیم محصولی ارائه دهیم که هم از نظر ماهیت گیاهی و بدون سم باشد و هم از نظر کاربرد و شیوه استفاده، برای کشاورز مطلوب باشد. همین نوآوری است که می‌تواند به محصول هویت بدهد و آن را از سایر گزینه‌ها متمایز کند.
حمایت مؤثر پارک علم و فناوری البرز و جهاد دانشگاهی
احمدی با قدردانی از نهادهای پشتیبان شرکت گفت: نقش سازمان تجاری‌سازی فناوری و اشتغال دانش‌بنیان جهاد دانشگاهی(ستفا) در مسیر رشد شرکت ما بسیار مهم و تعیین‌کننده بوده است. این سازمان از همان ابتدا به‌صورت کامل پشت ما ایستاد و در تمام مراحل، از جلسات تخصصی گرفته تا پیگیری‌های اجرایی، کنار ما بود.
وی افزود: از طرف دیگر، پارک علم و فناوری البرز نیز حمایت بسیار خوبی از شرکت ما داشته است. این پارک نه ‌تنها فضای مناسبی برای فعالیت فراهم کرده، بلکه از نظر مشاوره، تعامل، برگزاری جلسات سازنده و همراهی در مسیر رشد شرکت، نقش بسیار مؤثری ایفا کرده است. من به‌عنوان مدیر این مجموعه، صمیمانه از این حمایت‌ها قدردانی می‌کنم.
مدیرعامل شرکت پیشگامان زیست‌کنترل رابو در پایان سخنان خود اظهار داشت: ما باور داریم که اگر نیت خیر، تلاش مستمر و نگاه مسئله‌محور وجود داشته باشد، حتماً نتیجه حاصل می‌شود. دیدن رنج کشاورزی که در برابر آفت درمانده است، برای ما انگیزه‌ای شد تا کار کنیم، بجنگیم و راه‌حل بسازیم. وقتی می‌بینیم محصولی که تولید کرده‌ایم به درد کشاورز خورده و دوباره به سراغ ما آمده، این برای ما بزرگ‌ترین پاداش است.
وی درپایان خاطرنشان کرد: امید، پشتکار و حرکت پیوسته، مهم‌ترین سرمایه ماست. ما از این مسیر عقب نمی‌کشیم و امیدواریم بتوانیم با تکیه بر دانش، فناوری و حمایت نهادهای مسئول، گام مؤثری در جهت حفظ تولید ملی، کاهش خسارت آفات و کمک به کشاورزان عزیز کشور برداریم.