بزرگنمايي:

دو چهره قدرت نرم؛اقناع و اغواء[1]

دکتر امیر محبیان

دو چهره قدرت نرم.pdf

سیاستمداران در دوران جدید می کوشند خردمندانه تر به اعمال قدرت بپردازند.اعمال قدرت عریان و در شکل خشن، ابتدایی ترین حالت مدیریت سیاسی در سطح محدود و نیزجهانی است. با گسترده تر شدن امکان دستیابی به اطلاعات توسط توده های مردم دیگراعمال قدرت به شکل سنتی امکان پذیر نیست به همین دلیل هر چند عملا از قرنها پیش توسط سیاستمداران زیرک ،قدرت هوشمندانه و بدون هزینه های ناشی ازاعمال قدرت خشن بکار گرفته می شد ولی در دوران اخیر به کار گیری این روشتحت عنوان “قدرت نرم” توسط جوزف نای توصیف و تبیین شد.در این نوشتار بطورخلاصه دیدگاه “نای” تشریح می شود.

***

اصطلاح”قدرت نرم” توسط جوزف نای  در کتابی تحت عنوان “طبیعت دگرگون شونده قدرت آمریکا “ که به سال1990  نوشت؛مطرح شد.نای سپس این مفهوم را در کتاب“قدرت نرم : ابزار موفقیت در سیاست جهانی” که به سال2004  نگاشت؛بسط داد.این اصطلاح در حال حاضرکاملا در سطح دیپلماسی شناخته شده است ؛چنانچه در سال2007  هو جین تائو رئیس جمهور چین برضرورت افزایش قدرت نرم درآن کشور تاکید کرد.

قدرت نرم توانایی کسب مطلوب از طریق همکاری و جذب است.قدرت نرم با مفهوم مقابل خود یعنی قدرت سخت که ازطریق اجبار و هزینه کردن پول اعمال می شود تفاوت جدی دارد.به عبارتی،هرچند در هدف که اعمال قدرت است میان آنها تفاوتی نیست ولی روش و عمق تاثیر گذاری آنها یکی نیست.

نای می گوید:قدرت نرم آنست که ارزش ها،فرهنگ و سیاست ها و حتی رسوم شما بتواند دیگران را در شرایطی قرار دهد که آنچه را که شما  می خواهید بخواهند.

از همین رو ، نهادهای آموزشی، فرهنگی و هنری ارزش فراوانی می یابند.البته نای از محدودیت های قدرت نرم نیز آگاه است؛قدرت نرم همه جا کارآیی نداشته و مثلا در جلب  دولت طالبان در خودداری از حمایت القاعده در دهه90  هیچ تاثیری نداشت.

***

نای در مقاله ای بنام”منافع قدرت نرم” نوشت:قدرت نرم توانایی شکل دهی به ترجیحات دیگران است. این تعریف از اهمیت زیادی برخوردار است زیرا قادراست دو وجه مهم قدرت نرم را به ما نشان دهد؛ دو وجهی که جوزف نای از هم تفکیک نکرده است.اگر دقت کنیم دو چهره کاملا متفاوت قدرت نرم را میتوانیم شناسایی کنیم.

1.قدرت نرم مبتنی بر اقناع

2. قدرت نرم مبتنی بر اغواء و فریب

وجه نخست ،مثبت و ناشی از استدلال و نهایتا پذیرش آگاهانه مخاطب است. درحالی که وجه دوم،بر جهل و ناآگاهی طرف دوم اتکاء دارد و بجای مخاطب قراردادن شعور او؛احساس و حتی عقده های درونی او را به بازی می گیرد.

در حکمرانی خردمندانه؛ترجیح با قدرت نرم است بویژه در مواجهه با شهروندان ولی برخلاف توصیه های کهن رومی یا توصیه های جدیدتر ماکیاول ،اعمال قدرت نرم نباید از طریق فریب شهروندان صورت گیرد بلکه نظام اسلامی باید به اعمال قدرت از طریق اقناع شهروندان بپردازد.

این کاملا طبیعی است که ارزش های مورد اعتقاد حاکمان و شهروندان هر چندگاه به هم نزدیک شده یا از هم فاصله گیرند.آنچه که مهم است مدیریت فاصله هاست.فاصله میان ارزش های مورد اعتقاد شهروندان و حاکمان نباید آنچنان زیاد گردد،که هیچ پلی نتوان بر فراز آن ساخت.

ضمن آن که حکومت باید بابهره گیری از نهادهای آموزشی،فرهنگی و هنری به تولید و ترویج ارزش های خود بپردازد والا خطر آنست که این فاصله ها تا بدانجا افزایش یابد که یابه اتکاء محض به قدرت سخت بیانجامد؛یا حکومت برای بقا وادار شود از ارزشهای مورد اعتقاد خود عقب نشینی کرده تا آنجا که هویت خود را فرو نهد.