بزرگنمايي:

سیاست و بازاریابی - وفا اسدی: استارت‌آپ‌های ایران سال پر بحرانی را پشت سر گذاشتند. سالی که بر اساس پیش‌بینی‌ها می‌توانست برای استارت‌آپ‌ها سال نکو و رشد و شکوفایی باشد چنان رقم خورد که می‌توان آن جمله معروف ریس دولت اصلاحات را برای حال روز کسب‌وکارهای آنلاین در سال 98 تعمیم داد و گفت: «اکوسیستم استارت‌آپی ایران هر 9 روز با یک بحران روبرو بود.»

این بحران‌ها را می‌توان با عنوان‌های تعطیلی استارت‌آپ‌ها، اجرای طرح رمز دوم پویا، اتفاقات آبان ماه، هواپیمای اوکراینی و شیوع ویروس کرونا در تقویم سال 98 نقطه گذاری کرد.
هرچند اگر ویروس کرونا اینچنین سایه بر اکوسیستم استارت‌آپی کشور نمی‌انداخت، قطعی اینترنت در پاییز 98 و اجرای طرح رمز دوم پویا مهم‌ترین بحران‌های کسب‌وکارهای آنلاین کشور بودند.
اما به جرات می‌توان گفت هیچ‌یک از بحران‌های این سال کسب‌وکارهای آنلاین کشور را به‌اندازه شیوع ویروس کرونا تحت تاثیر قرار نداد. بنا بر اعلام بانک مرکزی، کرونا وقتی وارد ایران شد رسته‌های شغلی متعددی از جمله گردشگری، حمل و نقل عمومی و درون‌شهری، غذایی(رستوران‌ها) و ... را تحت تاثیر قرار داد. کسب‌وکارهای متعددی در اکوسیستم استارت‌آپی ایران در این حوزه‌ها مشغول به فعالیت هستند. برای مثال علی‌بابا در صنعت گردشگری، اسنپ در حمل نقل عمومی و اسنپ‌فود در زمینه سفارش آنلاین غذا. حالا سوال اصلی اینجاست: وقتی که وجود بحران کرونا و شرایط بد اقتصادی متاثر از آن بر کسی پوشیده نیست چرا در مخابره حقایق و شفافیت از سوی کسب‌وکارهای آنلاین کم‌کاری می‌بینیم؟
با شیوع ویروس کرونا که حالا دیگر اپیدمی نیست و همه‌گیر جهانی شده، سازمان‌ها و کسب‌وکارهای کوچک و بزرگ برای بقا تصمیم‌های مهمی را گرفته‌اند تا با استراتژی‌های ریاضتی از این دوران جان سالم به در ببرند. در خارج از ایران اکسپدیا (Expedia Group) پایان همکاری با تعدادی از پرسنل خود را اقدامی در راستای رشد پایدار در مسیر استراتژی‌های‌شان اعلام کرد. اما به‌رغم اینکه شفافیت و تصمیم‌گیری در زمان بحران، رد پای مثبتی از یک برند به‌جا می‌گذارد هستند کسب‌وکارهایی که هنوز بحران را شناسایی نکردند یا از شفافیت فراری هستند.
در ایران علی‌بابا زودتر از کسب‌وکارهای آنلاین دیگر این بحران را شناسایی و در یکی از اقدامات خود برای مقابله با بحران کرونا قرارداد 182 نفر از پرسنلش را تمدید نکرد. بیانیه علی‌بابا درباره این تصمیم شفاف بود و واکنش‌های مثبت و منفی بسیاری در پی داشت. در این میان مجموعه‌های متعددی برای جذب این افراد اعلام آمادگی کردند و از سوی دیگر انجمن کسب‌وکارهای اینترنتی با انتشار بیانیه‌ای تلویحا از این تصمیم انتقاد کرد.
با اینکه انتشار بیانیه علی‌بابا در فضای اکوسیستم استارت‌آپی کشور بازخوردهای متفاوتی در پی داشت، اما آن‌را می‌توان گامی در راه شفاف بودن در زمانه‌ای دانست که بیشتر از حاشیه و شایعه و پنهان‌کاری می‌شنویم. در زمانه‌ای که ابتدا زمزمه تعدیل یا عدم تمدید قرارداد پرسنل برخی کسب‌وکارهای آنلاین در شبکه‌های اجتماعی می‌پیچد، تکذیب می‌شود، بعد اعلام می‌کنند قرارداد این افراد به‌دلیل ضعف در عملکردشان تمدید نشده و دست آخر بیانیه منتشر می‌کنند که کرونا دلیل ماجراست.
حالا باید منتظر ماند و دید دیگر کسب‌وکارهای آنلاین که بر اثر شیوع ویروس کرونا متضرر شده یا می‌شوند در مواجه با این بحران کدام رویکرد را انتخاب می‌کنند؛ شفافیت یا پنهان‌کاری.
2121