چاپ

سیاست و بازاریابی - ایسنا / در یک بررسی علمی جدید، تاثیر سطوح مختلف صدای محیط کار بر رفتار کارکنان یک واحد صنعتی تحلیل شده است؛ موضوعی که می‌تواند نگاه مدیران صنایع را به پیامدهای پنهان آلودگی صوتی تغییر دهد.
امروزه در بسیاری از محیط‌های صنعتی، صدا به یکی از مهم‌ترین چالش‌های ایمنی و بهداشت شغلی تبدیل شده است. با گسترش صنایع و استفاده گسترده از ماشین‌آلات پرقدرت و پرسرعت، میزان تولید صدا در کارگاه‌ها و کارخانه‌ها افزایش یافته است. هرچند آلودگی صوتی پدیده تازه‌ای نیست، اما در دهه‌های اخیر شدت و گستره آن بیشتر شده است. گزارش‌های بین‌المللی نشان می‌دهند که قرار گرفتن در معرض صدای زیاد می‌تواند سلامت عمومی را تهدید کند. بیشتر افراد، آسیب شنوایی مانند کم‌شنوایی یا وزوز گوش را مهم‌ترین پیامد صدا می‌دانند، اما تاثیرات آن به همین‌جا محدود نمی‌شود و ابعاد جسمی و روانی گسترده‌تری دارد.
بر اساس آمارهای موجود، میلیون‌ها کارگر در سراسر جهان در معرض صداهای بالاتر از حد مجاز قرار دارند. در ایران نیز شمار قابل توجهی از کارکنان با صدایی بیش از ۸۵ دسی‌بل، که به عنوان حد مجاز شناخته می‌شود، مواجه هستند. واکنش افراد به صدا یکسان نیست؛ برخی دچار ناراحتی، اختلال خواب یا کاهش تمرکز می‌شوند و برخی دیگر احساس خشم و نارضایتی را تجربه می‌کنند. آزردگی صوتی که به معنای احساس ناخوشایند ناشی از صداست، می‌تواند به استرس روانی منجر شود. مطالعات پیشین نشان داده‌اند که مواجهه مزمن با صدا ممکن است به اضطراب، خستگی ذهنی، تغییر در عملکرد حافظه و حتی تغییرات رفتاری بینجامد. لذا با توجه به اهمیت سلامت کارکنان، بررسی دقیق این پیامدها ضروری به نظر می‌رسد.
در همین زمینه، فاطمه برازجانی از گروه مهندسی بهداشت حرفه‌ای دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی همدان به همراه سه نفر از همکاران خود از همین دانشگاه، پژوهشی را درباره تاثیر مواجهه طولانی‌مدت با صدا بر میزان پرخاشگری کارکنان یک شرکت تولید محصولات پلیمری انجام داده‌اند. این مطالعه با تمرکز بر ارتباط میان شدت صدای محیط کار و بروز رفتارهای پرخاشگرانه طراحی شد تا مشخص شود آیا افزایش تراز صوتی می‌تواند با تغییرات رفتاری در کارکنان همراه باشد یا خیر.
این پژوهش از نوع مقطعی بود و روی ۱۶۱ نفر از کارگران زن شاغل در یک صنعت تولید محصولات پلیمری در استان بوشهر انجام شد. شرکت‌کنندگان به صورت داوطلبانه و پس از ارائه رضایت‌نامه کتبی وارد مطالعه شدند. پژوهشگران افراد را بر اساس میزان صدایی که در محیط کار با آن مواجه بودند به سه گروه تقسیم کردند: گروه اول با صدای کمتر از ۷۵ دسی‌بل، گروه دوم با صدای بین ۷۵ تا ۸۵ دسی‌بل و گروه سوم با صدای بالاتر از ۸۵ دسی‌بل. سپس از همه آن‌ها خواسته شد پرسش‌نامه استاندارد پرخاشگری را تکمیل کنند و بعد از آن، داده‌های به‌دست‌آمده با استفاده از روش‌های آماری تحلیل شدند تا تفاوت میان گروه‌ها مشخص شود.
نتایج این تحلیل‌ها نشان دادند میانگین پرخاشگری در گروهی که در معرض صدای کمتر از ۷۵ دسی‌بل بودند، پایین‌تر از سایر گروه‌ها بود. این میزان در گروه با صدای بین ۷۵ تا ۸۵ دسی‌بل بیشتر شد و در گروهی که در معرض صدای بالاتر از ۸۵ دسی‌بل قرار داشتند، به شکل قابل توجهی افزایش یافت.
بازار
از نظر آماری، تفاوت میان گروه با صدای بالای ۸۵ دسی‌بل و دو گروه دیگر معنادار بود. به بیان ساده، هرچه شدت صدا بیشتر بوده، میزان پرخاشگری نیز افزایش پیدا کرده است.
بر اساس جمع‌بندی پژوهشگران، حتی زمانی که سایر عوامل تا حد امکان کنترل شده‌اند، افزایش شدت صدا در محیط کار با رشد رفتارهای پرخاشگرانه همراه بوده است. البته آن‌ها تاکید می‌کنند که پرخاشگری می‌تواند تحت تاثیر عوامل دیگری مانند نارضایتی شغلی، مشکلات خانوادگی، شرایط نامناسب جوی یا آلودگی هوای محیط کار نیز قرار گیرد. با این حال، آلودگی صوتی به عنوان یکی از عوامل مهم و تاثیرگذار در کنار سایر عوامل شناخته شد.
طبق اطلاعات تکمیلی این پژوهش، ارتباط میان تراز فشار صوت و پرخاشگری کاملا معنادار و قابل توجه بوده است. به طور مشخص، کارکنانی که در معرض سطوح بالاتر از ۸۵ دسی‌بل قرار داشتند، در مقایسه با افرادی که صدای کمتری را تجربه می‌کردند، رفتارهای هیجانی و پرخاشگرانه بیشتری نشان دادند. این یافته با نتایج مطالعات پیشین نیز هم‌راستا است و نشان می‌دهد صدای زیاد می‌تواند تمرکز را کاهش دهد، مکالمات را مختل کند و زمینه بروز تنش‌های رفتاری را فراهم سازد. پژوهشگران اشاره کرده‌اند که اگرچه شرایط سالن‌ها از نظر دما، روشنایی و پوشش کارکنان تا حد زیادی مشابه بوده، اما احتمال تفاوت‌های جزئی محیطی وجود داشته است.
گفتنی است این نتایج علمی در «مجله مهندسی بهداشت حرفه‌ای» وابسته به دانشگاه علوم پزشکی همدان که به انتشار پژوهش‌های مرتبط با سلامت شغلی و محیط‌های کاری می‌پردازد، منعکس شده‌اند.